انس به اين عالَم گرفتهاند و از مرگ مىگريزند با « 1 » آنكه در مرگ ملاقات محبوب حقيقى ميسّر مىشود ، پس امتحان ايشان در صدق دعواى محبّت شده و مأمور شدهاند به مفارقت مالى كه منظور و معشوق ايشان است . و از براى اين است « 2 » كه خداى عزّ و جلّ فرموده : « إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ » « 3 » يعنى خداى عزّ و جلّ خريده است از مؤمنان جانها و مالهاى ايشان را به صرف كردن در جهاد و راه خدا به عوض آنكه بهشت به ايشان بدهد . و معناى دوم : پاكيزه ساختن است از صفت بخل كه از مهلكات است . حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : سه چيز است كه از مهلكات است : بخلى كه فرمان آن « 4 » برده شود و هوايى كه متابعت آن كرده شود و عُجب به هم رسانيدنِ مردى به نفس خود « 5 » . و خداى عزّ و جلّ فرموده « 6 » : « وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » « 7 » يعنى هر كسى شرّ بخل از وى دور گردد رستگار است . و صفت بخل به اين زائل مىشود كه عادت كند به دادن مال . و محبّت چيزى منقطع نمىشود مگر به جبر كردن نفس بر مفارقت آن تا آنكه عادت شود . و انفاق مال به اين معنا دل را از آلودگى بخلى كه هلاككننده است پاكيزه مىسازد ؛ و پاكيزگى آن به قدر دادن است و به قدر خوشنودى به دادن و شَعفناك بودن به صرف كردن آن در راه خدا . و معناى سيُم : شكر نعمت است ؛ زيرا كه خداى عزّ و جلّ را بر بندهاش نعمتى « 8 »
الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — صفحة 507
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٥٠٧
هامش
( 1 ) . با /aتا .
( 2 ) .s- و از براى اين است .
( 3 ) . توبه : 111 .
( 4 ) .s- آن .
( 5 ) . الخصال : 84 ضمن ح 11 . عدّة الداعي : 221 . عوالي اللئالي 1 : 273 ح 96 .
( 6 ) . فرموده /s aفرمودهاند .
( 7 ) . حشر : 9 .
( 8 ) . نعمتى /aنعمت .