فصل [ در اينكه نيت بهتر از عمل است ]
در حديث مشهور وارد شده از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله كه فرمودند : نيّت مؤمن بهتر است از عمل آن . و نيّت كافر بدتر است از عمل آن « 1 » . و هر عمل كنندهاى عمل مىكند بر نيّت خود « 2 » .
و فقها در معناى اين حديث خلاف بسيارى كردهاند . و مؤلّف حقايق مىگويد :
آنچه از براى من ظاهر شده آن است كه چون مؤمن نيّت خيرات بسيار مىدارد و وقت عمر مساعدت به عمل به « 3 » آنها نمىكند پس ثوابى « 4 » كه مترتّب « 5 » بر نيّتهاى او مىشود بيش از ثوابى است كه بر عملهاى او مترتّب مىشود « 6 » .
و نيز « 7 » مؤمن نيّت مىدارد كه عبادات او به بهترين وجهى واقع شود از براى آنكه ايمان او مقتضى اين است . و هرگاه مشغول به عمل شد و چنانچه مىخواهد از براى او ميسّر نشد پس اتيان به آنها چنانچه بايد نمىشود ، پس نيّت
[ m . a 94 ]
او هميشه بهتر است از آنچه عمل مىكند « 8 » در هر عبادتى .
و حضرت امام محمّد باقر عليه السلام اشاره به اين معنا فرمودهاند در آن مقام كه گفتهاند :
نيّت مؤمن بهتر است از عمل او از براى آنكه چيزى چند از خيرات نيّت مىدارد كه به آن نمىرسد . و نيّت كافر بدتر از عمل اوست از براى آنكه كافر نيّت شرّ مىدارد و آن مقدار شرّ مىخواهد « 9 » بجاى آورد كه به آن نمىرسد « 10 » .
و شخصى به حضرت امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : از شما شنيدهام نيّت مؤمن
هامش
( 1 ) .s m- آن .
( 2 ) . الكافي 2 : 84 ح 2 . مشكاة الأنوار : 257 .
( 3 ) . به /s aبر .
( 4 ) . ثوابى /aثوابها .
( 5 ) . مترتّب /aمرتّب !
( 6 ) . مىشود /sشود .
( 7 ) .a+ فرمودند .s+ فرموده .
( 8 ) .a+ و .
( 9 ) .a s+ كه .
( 10 ) . علل الشرائع 2 : 524 ح 2 .