نيست و خدا داناتر است به آنچه پنهان مىكنند « 1 » .
و جز اين نيست كه خداى عزّ و جلّ مهربانى با بندگان نموده كه اذن
[ m . a 88 ]
داده ايشان را در كسب و حركتهايى كه در باب معيشت باشد مادام كه تجاوز نكنند « 2 » از آنچه خداى عزّ و جلّ مقرّر داشته و ترك نكنند « 3 » در تمام حركاتْ واجباتِ خدا و سنّتهاى پيغمبر را و « 4 » از جادهء توكّل عدول نكنند و در ميدان حرص توقّف ننمايند . و هرگاه كه اين را ابا كنند « 5 » و خود را ببندند به خلاف آنچه خدا فرموده از هالكانى « 6 » خواهند « 7 » بود كه حاصلى نخواهند داشت مگر دعواهاى دروغ . و هركه كسب كند و توكّل به خدا ننموده باشد از كسبش چيزى به غير از حرام و شبهه تحصيل ننموده خواهد بود .
و علامت توكّل آن است كه آنچه از كسب تحصيل نموده صرف ديگران نمايد و خود گرسنه باشد و در راه خدا صرف كند و امساك نكند . و آن كسى را كه رخصت كسب دادهاند آن است كه به بدن كسب نمايد و به دل توكّل داشته باشد و اگر مال او بسيار شود خود را در آن مال امانتدار داند و بداند كه بودن مال و نبودن آن يكسان است « 8 » ، اگر امساك كند از براى خدا باشد و اگر انفاق كند در چيزى باشد كه خدا امر كرده . و ندادن و دادن او در تحصيل رضاى خدا باشد « 9 » .
فصل [ در اينكه توكل باب رزق و رحمت است ]
توكّل منزلى است از منازل دين و مقامى است از مقامات صاحبان يقين ، بلكه عالىترين درجههاى مقرّبين است و علم به آن در نهايت غموض و خفاست و عمل
هامش
( 1 ) . مىكنند /s aمىكند .
( 2 ) . نكنند /aنكند .
( 3 ) . نكنند /a sنكند .
( 4 ) .a- و .
( 5 ) . كنند /aكند .
( 6 ) . هالكانى /s aهالكان .
( 7 ) . خواهند /a s mخواهد .
( 8 ) .a s+ و .
( 9 ) . مصباح الشريعة : 177 باب 84 .