و وقتى شخصى به آن حضرت گفت : مردى مىباشد كه خوش يقين و پرگناه مىباشد و مردى سعى بسيارى در عبادت مىكند و كميقين مىباشد ! آن حضرت فرمودند : هيچ انسانى نيست مگر آنكه گناهان بسيار مىدارد ، امّا كسى كه طبيعت او عقل و طريقهء او يقين است گناهان ضرر به وى نمىرساند از براى آنكه هرگاه گناهى كرد توبه مىكند و طلب آمرزش مىنمايد و پشيمان مىشود و اين كفّارهء گناهان او مىشود ، و زيادتى از براى او باقى مىماند كه به آن داخل بهشت مىشود « 1 » .
و فرمودند : يقين تمام ايمان است « 2 » .
و در وصيّت لقمان به پسرش فرمودند : اى پسرك من ! عمل نمىتوان كرد مگر به يقين و عمل نمىكند آدمى مگر به قدر يقين . و هيچ عمل كنندهاى كوتاهى در عمل نمىكند مگر از راه نقصان يقين .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند : هيچ چيزى نيست مگر آنكه او را حدّى هست . گفتند : حدّ توكّل چيست ؟ فرمودند : يقين . گفتند : حدّ يقين چيست ؟
فرمودند : آنكه نترسى با خدا از چيزى ديگر « 3 » - « 4 » .
و فرمودند : از « 5 » صحّت يقين مرد مسلمان آن است كه راضى نكند مردم را به خشم درآوردنِ خدا و ملامت نكند ايشان را به چيزى كه خدا به « 6 » ايشان عطا نفرموده ؛ زيرا كه رزق را حرص حريص به سوى خود نمىتواند كشيد و
[ m . a 87 ]
كراهت صاحب
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 20 : 40 . مجموعة ورّام 1 : 62 با اندكى تفاوت .
( 2 ) . مجموعة ورّام 1 : 40 . صحيح البخاري 1 : 8 .
( 3 ) . نترسى با خدا از چيزى ديگر /aبترسى از خدا نه از چيزى ديگر .
( 4 ) . الكافي 2 : 57 ح 1 . مشكاة الأنوار : 45 .
( 5 ) .a- از .
( 6 ) . به /sبا .