دلالت مىكند بر محبّت خدا با وى . و « 1 » امّا فعلى كه دلالت كند بر محبوب بودن بنده آن است كه خداى عزّ و جلّ متولّى امر او مىشود هم امر ظاهر و هم باطن و هم پنهانى « 2 » و هم علانيه ، پس خداى او را رَهنمايى مىكند و تدبير امر او مىنمايد و خُلقهاى او را زينت مىدهد و اعضاى او را كار مىفرمايد و ظاهر و باطن او را تأييد مىنمايد و جميع غمهاى او را يك غم مىگرداند و دنيا را در دل او دشمن مىسازد و طريقى مىكند كه از غير او وحشت مىدارد و به لذّت مناجات او در خلوتها انس مىگيرد و حجابهايى كه در ميان بنده و معرفت خداست برمىدارد .
فصل [ در اينكه ظاهرترين موجودات خداى عزّ و جلّ است ]
بدان كه ظاهرترين موجودات و واضحترين آنها خداى عزّ و جلّ است و اين از براى آن است كه خداى عزّ و جلّ به ذات خود موجود است و غير خدا به خدا موجود است . در قرآن مجيد وارد شده :
« اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
« 3 » يعنى خداى عزّ و جلّ نور آسمانها و زمين است .
و نور چيزى را مىگويند كه نظر به ذات ظاهر باشد و اظهار غير نمايد . و منشأ ادراك از ادراككننده و ادراك كرده شده وجود است و بَس . و هرچه را « 4 » ادراك كنى اوّلًا وجود او را ادراك مىكنى اگرچه شعور به اين نداشته باشى و از راه نهايت وضوح بر تو مخفى مىماند « 5 » . و تعجّب مكن كه « 6 » چيزى به سبب ظهور مخفى باشد زيرا كه چيزها به ضدّ ظاهر مىشود و هرچه وجود آن عامّ باشد و ضدّى نداشته باشد ادراك آن دشوار مىباشد ، پس اگر چيزها مختلف مىبودند و بعضى دلالت بر خدا مىكردند و بعضى نمىكردند به زودى فرق ميان آنها مىتوانست كرد ، امّا چون دلالت آنها بر خداى عزّ و جلّ بر يك نسق است كار دشوار شده .
هامش
( 1 ) .a s- و .
( 2 ) . پنهانى /s aنهانى .
( 3 ) . نور : 35 .
( 4 ) .a- را .
( 5 ) . مىماند /aباشد .sمىنمايد .
( 6 ) .a- كه .