رهن و ضمان و كفالت و وكالت و وديعه و اقرار و صلح و انواع بخششها و كارهاى خير و نكاح و طلاق و قسمت « 1 » ميراث و علم به حدود و تعزيرات و قصاص و ديات و تجهيز اموات و علم به آداب اكل و شرب و لباس و مسكن و كردن « 2 » سلام و ضيافت و استعمال بوى خوش و طريق سخن گفتن و برادر گرفتن
[ m . b 6 ]
و معاشرت با مردمان نمودن و سفر كردن و رعايت حقوق نمودن و امثال آنچه گفتيم . و اين علم نيز واجب عينى است به قدر احتياج و بهاندازهء شعور و زيركى و واجب كفايى است از براى فتوا دادن و حكم در ميان مردمان « 3 » كردن . و طريق تحصيل علم اخلاق و علم شرايع آن است كه در فصلِ آينده بيان خواهيم كردن « 4 » ، و آنچه مىگوييم به گوش جان بشنو و پيروى نما جماعتى را كه به حقّ راه بردهاند و تابع رأىهاى گروه نادانان « 5 » مشو .
فصل [ در علم فقه و تفقه در دين ]
بدان كه هريك از علم مقصود لِذاته و علم اخلاق و علم شرايع را در اصطلاح علم دين و علم فقه مىگويند و فراگرفتنِ آن را تفقّه در دين مىنامند . در قرآن مجيد خداى عزّ و جلّ مىفرمايند « 6 » :
« فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ »
« 7 » يعنى چرا كوچ نمىكند از هر قبيله معدودى چند از براى آنكه فراگيرند علم دين را و هنگامى كه مراجعت كنند بترسانند « 8 » آن قبيله را از كارهاى بد ، شايد كه آن قبيله پرهيز نمايند از آنچه ترسانيده مىشوند « 9 » .
و حضرت امام جعفر صادق سلام اللَّه عليه به اصحاب خود فرمودند كه : بر شما باد
هامش
( 1 ) .a s+ و .
( 2 ) .s a- كردن .
( 3 ) . مردمان /a sمردم .
( 4 ) . كردن /a sكرد .
( 5 ) . نادانان /s aنادان .
( 6 ) . مىفرمايند /s aمىفرمايد .
( 7 ) . براءة : 122 .
( 8 ) . بترسانند /mبرسانند !
( 9 ) . مىشوند /sمىشود .