فصل [ در انبساط و ادلال ]
بدان كه هرگاه انس پاينده و غالب و محكم شود و اضطراب خوف « 1 » او را مشوّش نسازد و خوف دورى و محجوبى عيش او را منغّص نگرداند در اين صورت موجب نوع انبساطى در قولها و فعلها و در مناجات با خداى عزّ و جلّ مىشود . و گاه مىباشد كه به حسب صورت منكر و قبيح مىباشد از آن راه كه يادى از جرأت « 2 » و قلّت به « 3 » هيبت مىدهد ، امّا تحمّل اين « 4 » مىشود از كسى كه او را در مقام انس داشته باشند . و هر كسى كه در اين مقام نباشد و خود را در كردار و گفتار به ايشان بسته باشد هلاك و مُشرف بر كفر مىشود .
و مثال اين مناجاتى است كه برخ اسود با خداى « 5 » مىنمود و حكايت او چنان است كه : خداى عزّ و جلّ امر كرد موسى را كه از وى سؤال كند تا باران از براى بنى اسرائيل ببارد . و اين بعد از آنى بود كه هفت سال مبتلا به قحط شده بودند و حضرت موسى « 6 » در ميان هفتاد هزار كس از شهر بيرون رفت و خداى عزّ و جلّ وحى به موسى فرستاد كه چون دعاى ايشان را مستجاب كنم و حال آنكه گناهان باطنهاى ايشان را تيره كرده و باطن ايشان پليد شده و بدون يقين مرا مىخوانند و از مكر من ايمنند ! و رجوع كن به سوى بندهاى از بندگان من كه نام او برخ است و به وى بگو كه بيرون آيد تا من دعاى او را مستجاب كنم .
پس حضرت موسى تفحّص او را نمود و نشانى از وى نيافت ، تا آنكه روزى در راهى مىرفت ناگاه مرد سياه چهرهاى را ديد كه پيشانى او غبارآلود بود از اثر سجده و
هامش
( 1 ) . خوف /sقوّت .
( 2 ) . جرأت /aحرارت .
( 3 ) . به /a sو .
( 4 ) . تحمّل اين /aاين تحمّل .
( 5 ) . خداى /aخدا .
( 6 ) .a s+ عليه السلام .