و مراتب خايفان در
[ m . b 77 ]
آنچه بر دل ايشان غالب باشد از مكروههايى « 1 » كه حذر از آنها مىشود مختلف مىباشد . و امّا جمعى از خايفان كه غالب باشد بر دل ايشان مكروههايى « 2 » كه به حسب ذات نباشد بلكه نظر به غير باشد ، پس بعضى از آنها كسى است كه غالب مىشود بر وى خوف مردن پيش از توبه ، يا خوف برهم زدن توبه ، يا خوف ضعف قوّت از وفا كردن به « 3 » تمام حقوق خداى عزّ و جلّ ، يا خوف زوال رقّت قلب و مبدّل شدن آن به قساوت ، يا خوف ميل از جادهء مستقيم ، يا خوف غالب شدن عادت در متابعت شهوتهايى كه مأنوس شده ، يا خوف آنكه خداى عزّ و جلّ واگذاشته باشد او را به طاعتهايى كه تكيه بر آنها كرده و در ميان مردم به سبب آنها معزّز و محترم است ، يا خوف زيادتى نشاط به وفور نعمتهاى الهى ، يا خوف آنكه از ياد « 4 » خدا بازمانده به ديگرى پردازد ، يا خوف آنكه خداى عزّ و جلّ او را واگذاشته باشد به نعمتهاى پىدرپى ، يا خوف ظاهر شدن مفاسد طاعتها تا آنكه ظاهر شود از براى وى از جانب خدا چيزى چند كه گمان نداشت ، يا خوف مظلمههاى مردم كه در نزد او باشد از غيبت و خيانت و تدليس و بدخواه بودن ، يا خوف چيزى كه نمىداند كه تا آخر عمر به هم « 5 » خواهد رسيد ، يا خوف تعجيل عقوبت « 6 » دنيا و رسوا شدن پيش از مرگ و « 7 » يا خوف فريفته شدن به زينتهاى دنيا ، يا خوف مطّلع شدنِ خدا بر باطن او در حالتى كه از خدا غافل باشد ، يا خوف آنكه عاقبت او در وقت مرگ به بدى ختم شود ، يا خوف آنكه در روز ازل قلمِ قضا به بدى او جريان يافته باشد .
و تمام اينها خوفى است كه عارفان مىدارند و از براى هريك از اينها خصوص فايدهاى هست به اينكه سلوك كند سبيل اجتناب را از هرچه منجر شود به آنچه از آن
هامش
( 1 ) - 6 . مكروههايى /sمكروهاتى .
( 2 )
( 3 ) .a- به .
( 4 ) .s- نشاط به وفور . . . ياد .
( 5 ) . به هم /aهم .
( 6 ) .s a+ در .
( 7 ) .s a- و .