و خداى تعالى پرهيز مىفرمايد بندهء خود را از دنيا و او را دوست مىدارد مثل آنكه شما بيمار را از طعام و شراب پرهيز مىفرماييد و حال آنكه آن بيمار را دوست مىداريد ، چنانچه در حديث وارد شده .
و علاج اين غرور آن است كه علامات عزّت و خوارى دانسته شود يا به بصيرت و برهان و يا به تقليد و گمان ، در قرآن مجيد وارد شده :
« أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ * نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ »
« 1 » يعنى آيا گمان مىكنند آنچه ما به ايشان دادهايم از مال و فرزندان خيرى است كه به زودى به ايشان رسانيدهايم ؟ بلكه شعور ندارند كه اينها دليل بر حرمت و خيرخواهى ايشان نيست .
و نيز فرموده :
« سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ »
« 2 » يعنى زود باشد كه ما ايشان را مهلت بدهيم « 3 » و
[ m . b 65 ]
از راهى ايشان را واگذاريم كه ندانند .
و نيز فرموده :
« فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ »
« 4 » يعنى درهاى نعمتها را بر روى ايشان گشوديم تا آنكه هرگاه به نعمتها خوشنود گرديدند عذاب ما « 5 » بر ايشان ناگهانى نازل مىشود ، پس آنها خوار و بىچيز « 6 » مىگردند .
و منشأ اين غرور جهل به خدا « 7 » و به صفات خداست از براى آنكه هركه خدا را بشناسد « 8 » از عذاب وى ايمن نمىشود و به امثال اين خيالات فريفته نمىشود . و نظر به حال فرعون و قارون « 9 » و پادشاهان روى زمين مىكند كه چون خداى عزّ و جلّ در
هامش
( 1 ) . مؤمنون : 55 و 56 .
( 2 ) . اعراف : 182 .
( 3 ) . بدهيم /aمىدهيم .
( 4 ) . انعام : 44 .
( 5 ) .a- ما .
( 6 ) . بىچيز /aبىخبر .
( 7 ) . غرور جهل به خدا /aدورى به خداى عزّ و جلّ .
( 8 ) . بشناسد /aشناسد .
( 9 ) . قارون /mقاران !