است كه از غير حلال مأخوذ « 1 » شود . گفتند : اگر از حلال اخذ شود « 2 » ؟ فرمودند : در غير مصرف صرف شود . گفتند : اگر در مصرف صرف شود ؟ فرمودند « 3 » : اصلاح آن باز مىدارد از ياد خدا « 4 » .
و اين آن مرضى است كه صعب است ؛ زيرا كه اصل عبادات و لُبّ و سرّ آن ياد خدا و فكر در عظمت آن است و اين مستدعى دل فارغ است . و صاحب زراعت صبح و شام در فكر نزاع با اكّار و حساب و خيانت آن مىباشد . و با شريكان در آب و حدود زمين
[ m . a 57 ]
در گفتگو و با اتباعِ پادشاه بر سر خراج در خصومت و با مزدوران در تقصير در عمارت در منازعه مىباشد . و صاحب تجارت هميشه در فكر خيانت شريك و سود را به تنهايى برداشتن و تقصير در عمل و ضايع گردانيدن مال مىباشد .
و همچنين صاحب گلّه و ساير اصناف مالها .
و دورترين آنها از كثرت شغل نقدى است كه گنج گذاشته شده باشد در زير زمين و صاحب گنج نيز هميشه در آن فكر است « 5 » كه در چه چيز آن را صرف كند و به چه كيفيّت حفظ آن نمايد و مىترسد كه احدى بر آن مطّلع شود و در دفع طمع مردم از آن مىكوشد . و بِأيّ حال وادى افكار مردم دنيا نهايتى ندارد و كسى كه قوت يك روزه يا يكساله دارد از جميع اين آفتها به سلامت است . و آنچه مذكور شد « 6 » آفاتى بود كه متعلّق به دين است ، و سواى اينها صاحبان مال رنجها مىكشند از ترس و اندوه و غم و غصّه و تعب در دفع حاسدان و حفظ مال و كسب آن ، پس ترياكِ مال - كه بِدان دفع آفات توان نمود - آن است كه به قدر قوت را بردارد و باقى را در خيرات صرف كند ، و آنچه غير اين است زهر كشنده است .
هامش
( 1 ) . مأخوذ /a sاخذ .
( 2 ) .a s- گفتند اگر . . . شود .
( 3 ) .s a+ كه .
( 4 ) . مجموعة ورّام 2 : 118 .
( 5 ) . است /a sهست .
( 6 ) . شد /s aشده .