و در كتاب مصباح الشريعة مروى است كه آن حضرت فرمودند : هيچ چيز از براى دل مؤمن ضرررسانتر « 1 » از پر خوردن نيست . و پرخورى مورث دو چيز است : يكى قساوت قلب و ديگرى برانگيخته شدن شهوت . و گرسنگى نانخورشى است از براى مؤمن و غذايى « 2 » است از براى روح و طعامى است از براى دل و صحّتى است از براى بدن « 3 » .
حضرت لقمان به پسر خود فرمودند : اى پسرك من ! هرگاه معده پر شد فكر به خواب مىرود و حكمت گنگ مىشود و اعضا از عبادت كردن مىماند « 4 » .
و مجمل كلام آنكه « 5 » فوائد گرسنگى بسيار است و « 6 » از آن جمله
[ m . a 33 ]
صفاى قلب و رقّت آن است و لذّت از طاعت برداشتن و شكستگى كه مانع معصيت و غفلت است و ياد گرسنگىِ قيامت كردن و شكسته شدن شهوت فرج كه از راه بسيار خوردن غالب مىشود و دفع خوابى است كه فهم را كُند مىكند و اوقات عمر را ضايع مىسازد و برخاستن به عبادت و نماز شب كردن را فوت مىكند . و از فوائد گرسنگى آسان شدن مواظبت بر طاعت است از راه سبكى بدن و فارغ بودن از اهتمام به « 7 » تحصيل طعام و تهيهء آن را گرفتن و خوردن و دفع مرضهايى كه مانع طاعت است .
در « 8 » حديث وارد شده كه : معده خانهء مرض است و پرهيز كردن اصل هر دوايى است « 9 » .
فصل [ در اعتدال در شهوت بطن ]
دانستى كه مطلب اصلى در جميع احوال و اخلاق حدّ وسط است . و آنچه در
هامش
( 1 ) . رسانتر /aرسانيدتر .
( 2 ) . غذايى /s aعذابى !
( 3 ) . مصباح الشريعة : 77 .
( 4 ) . جامع الأخبار : 183 . مجموعة ورّام 1 : 102 .
( 5 ) .s- آنكه .
( 6 ) .a- و .
( 7 ) . به /s aآن .
( 8 ) . در /s aو در .
( 9 ) . الخصال : 512 . علل الشرائع 1 : 99 . مجمع البيان 4 : 245 . عوالي اللئالي 2 : 30 ح 72 .