چنين نباشد ، بلكه سزاوار آن است كه عَلَى الدَّوام و تمامى عمر اين چنين باشد و هرچند عمر زيادتر « 1 » شود فضيلت در نفس راسختر و كاملتر گردد . و از براى اين است كه از پيغمبر صلى الله عليه و آله چون سؤال از سعادت واقع شد فرمودند كه : سعادت عمر دراز است در طاعت خدا « 2 » . و از اين راه بود كه انبيا و اوليا كراهت از موت داشتند چرا كه دنيا مزرعهء آخرت است و هرچند از رهگذر طولِ عمر عبادت بيشتر باشد ثواب وافىتر « 3 » و نفس صافتر و پاكيزهتر و خُلقها قوىتر و راسختر خواهد بود .
و مقصود از عبادتْ تأثير نمودن آنهاست در دل . و قوّت آثار عبادات به كثرت مواظبت بر آنهاست . و منفعت و فايدهء اخلاق آن است كه محبّت دنيا از دل زائل شود و محبّت خداى عزّ و جلّ در آن راسخ گردد تا آنكه هيچ چيز در نزد او محبوبتر از لقاى خداى عزّ و جلّ « 4 » نباشد . و هر صفتى كه در دل ظاهر مىشود اثر آن به اعضا مىرسد و بر وفق آن صفت حركت مىنمايد . و هر فعلى كه بر اعضا جارى مىشود اثرى از آن به دل مىرسد .
و كسى كه طالب پاكيزگى نفس است به عبادت يك روز به مطلب نمىرسد و از معصيت يك روز از آن محروم نمىشود ، امّا يك روز را تعطيل كردن به تعطيل روز ديگر مىكشاند ، و همچنين تا آنكه آهسته آهسته نفس انسى به كاهلى مىگيرد و ترك تحصيل يكباره مىنمايد . و بعضى معصيتهاى صغير به بعضى مىكشاند تا آنكه به خرابى و بطلان اصل ايمان در آخر عمر منجر مىشود و « 5 » اصل سعادت « 6 » فوت
هامش
( 1 ) . زيادتر /s aدرازتر .
( 2 ) . مانند آن در الجامع الصغير 1 : 307 ح 2008 . كنز العمّال 15 : 666 ح 42646 .
( 3 ) . وافىتر /sوافرتر .
( 4 ) . عزّ و جلّ /a sتعالى .
( 5 ) .s m- منجر مىشود و .
( 6 ) . درm« سعادات » هم خوانده مىشود .