بر نامهء عمل او نوشته خواهد شد چرا كه قصد او عملى است از عملهاى قلب كه اختيارى است .
و « 1 » دليل بر اين تفصيل خبرى است كه از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم روايت شده كه :
فرشتگان به خداوند عالميان « 2 » عرض مىكنند كه : خداوندا ! فلان بندهء تو اراده نمود كه معصيتى بكند . و حال آنكه خداى عزّ و جلّ به ارادهء بنده داناتر است از فرشتگان ، پس خداوند عالم
[ m . a 29 ]
به ايشان مىگويد كه : منتظر باشيد هرگاه بجاى آورد يك عقوبت بر نامهء عمل او بنويسيد . و اگر ترك كند آن را از براى او ثوابى بنويسيد كه ترك آن را از براى رضاى من كرده « 3 » .
و روايت است از حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه « 4 » در آيهء :
« إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ »
« 5 » يعنى اگر اظهار كنيد آنچه در نفسهاى شماست از عزمها و « 6 » نيّتها جزا مىدهد شما را خداى عزّ و جلّ به آنچه در دل گذرانيدهايد « 7 » ، كه آن حضرت فرمود : اين آيه بر پيغمبران و امّتهاى سابقه عرض شده و قبول نكردند از راه دشوارى آن . و پيغمبر ما صلى الله عليه و آله قبول « 8 » آن را نمود « 9 » ، بر امّت خود عرض كردند و ايشان قبول نمودند . و چون حقّ سبحانَهُ ديد كه ايشان اين را قبول كردند با آنكه طاقت آن را نداشتند فرمود كه : اى محمّد ! چون قبول اين را نمودى با گرانى و عظمت آن و پيش از اين بر « 10 » امّتها عرض كرديم و قبول نكردند و امّت تو قبول نمودند « 11 » ، پس لازم شد
هامش
( 1 ) .s- و .
( 2 ) .m- عالميان .
( 3 ) . صحيح مسلم 1 : 82 . مسند أحمد 2 : 317 .
( 4 ) . سلام اللَّه عليه /s aعليه السلام .
( 5 ) . بقره : 284 .
( 6 ) .a- و .
( 7 ) .a s- ايد .
( 8 ) .a- دشوارى آن و . . . قبول .
( 9 ) . نمود /aنموده .
( 10 ) .s a+ پيغمبرها و .
( 11 ) . نمودند /s aكردند .