شود « 1 » در قوّت واهمه و متخيّله كه بر اضعف جانب نفس واقع است . به درستى كه آيههاى محكم به منزلهء ملائكهاى است منزّه « 2 » از عيوب كه عبارت است از عقول و نفوس كليّه از براى آنكه آيههاى محكمه مبدأ و منشأ علمهاى يقينى است « 3 »
[ m . b 28 ]
و آيههاى متشابه خيالى به منزلهء شياطين و نفسهاى وَهمى است از براى آنكه آيههاى متشابه مبدأ و منشأ مطالب بىاصل و بىفايده است .
و سيُم از آنها مانند فرمانبردارى پيغمبر مختار و پيشوايان اطهار كه واقع است در مقابل اهل عناد و انكار و جمعى از كفّار كه « 4 » عالم را خالى از صانع مىدانند يا از براى صانع شريكى و مانندى قرار مىدهند ، پس هركسى كه سلوك راه هدايت كند به منزلهء ملائكهاى است كه الهام خيرات مىنمايند . و هركه سلوك راه ضلالت نمايد به منزلهء شياطينى است « 5 » كه مردم را بر شرور مىدارند .
و چهارم آنها مانند تحصيل علوم و ادراكاتى است كه متعلّق است به مبادى عاليه و ذوات شريفه ، مثل ايمان به خدا و ملائكه و پيغمبران و روز آخرت و مبعوث شدن خلايق و قيام قيامت و ايستادن مردمان در نزد خداى عزّ و جلّ و حضور ملائكه و پيغمبران و شهيدان و صالحان كه در مقابل تحصيل علوم و ادراكاتى است كه از راه حيله و مكر و كلمات بىفايده و فكر در امور دنيايى كه از محسوسات نگذرد بوده باشد .
به درستى كه قسم اوّل شبيه است به ملائكهء روحانى و لشكرهاى خداى عزّ و جلّ كه در باطن آسمانها ساكنند . و قسم دوم شبيه است به شياطينى « 6 » كه راندهء درگاه الهى و
هامش
( 1 ) .a+ و .
( 2 ) .a- است .s- است منزّه .
( 3 ) . يقينى است /aيقين است .
( 4 ) .m- كه .
( 5 ) . شياطينى است /a sشياطين است .
( 6 ) . شياطينى /s aشياطين .