خدا وعده مىدهد شما را به آمرزشى از خود در صدقه دادن و عوضى « 1 » در دنيا و آخرت . و خدا احسانكننده است بر مُنفقان و داناست به استحقاق ايشان « 2 » .
و نيز آن حضرت فرمودند : دل مؤمن ميان دو انگشت از انگشتانِ خداست ؛ مىگرداند او را به هر كيفيّت كه مىخواهد « 3 » . و اين كنايه است از آن كه خداى عزّ و جلّ به زودى او را از حالى به حالى « 4 » مىگرداند و قدرت بر حركت دادن و تغيير او دارد به اينكه او را مسخّر ملك و شيطان ساخته چرا كه اين دو مسخّر خدايند در گردانيدن دلها ، مانند « 5 » انگشتان كه مسخّر انسانند مثلًا در گردانيدن اجسام . و دل به حسب فطرت و « 6 » آفرينش صلاحيّت قبول اثرهاى ملائكه و قبول اثرهاى شياطين دارد و « 7 » در قبول اثر « 8 » هريك از اين دو مساوى است و رجحانى كه يكى از اينها بر ديگرى مىيابد به سبب متابعت هَوى و ميل به شهوات « 9 » و مخالفت اينها « 10 » مىباشد . و هرگاه غالب شود بر دل ياد دنيا و « 11 » بواعث هَوى « 12 » شيطان فرصت مىيابد و وسوسهء او مىكند . و هرگاه متوجّه ياد خدا شد شيطان رحلت مىنمايد و كار بر او دشوار مىشود و ملك اقبال نموده الهام « 13 » خيرات مىنمايد
[ m . a 28 ]
.
پس معلوم شد كه منازعه و مجادله ميان لشكر ملك و شيطان در معركهء دل دايم « 14 »
هامش
( 1 ) . عوضى /s aمؤمنى !
( 2 ) . مانند آن در الأصول الستّة عشر : 160 در ضمن روايتى . و با اندكى اختلاف در جامع البيان طبرى 3 : 122 - 123 .
( 3 ) . عوالي اللئالي 1 : 48 ح 69 . و با كمى اختلاف در السنن ابن ماجة 1 : 72 .
( 4 ) . حالى به حالى /s aجايى به جايى .
( 5 ) . مانند /aبه .
( 6 ) .s a- و .
( 7 ) .s a- و .
( 8 ) . اثر /s aاثرهاى .
( 9 ) . شهوات /s aشهوت .
( 10 ) . اينها /sآنها .
( 11 ) .a- و .
( 12 ) .s+ و .
( 13 ) .a s+ به .
( 14 ) . دايم /aواجب .