سه قسم است : يكى دلى است كه سرنگون شده هيچ خيرى « 1 » را ضبط نمىكند و آن دل كافر است . ( و دوم دلى است كه در او نقطهء سياهى پيدا شده و خير و شرّ در او با يكديگر مجادله مىنمايند ، پس هرگاه اثر سياهى بر سفيدى زياده باشد شرّ بر خير غالب مىشود و هرگاه اثر سفيدى بر سياهى زايد باشد خير بر شرّ غالب مىگردد ) « 2 » . و سيُم « 3 » دلى است كه درهاى خير بر وى گشاده و چراغهاى هدايت در او افروخته و « 4 » شعلهء « 5 » نور او تا روز قيامت خاموش نمىشود و آن دل بندهء مؤمن « 6 » است « 7 » .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند : ساعتى از ساعتهاى شب و روز مىباشد كه در دل نه ايمان مىباشد و نه كفر ، و دل در آن وقت مانند جامهاى است كهنه . بعد از آن فرمودند به آن شخصى كه حاضر بود : آيا نمىيابى اين حالت را در خود ؟ آنگاه فرمودند كه : بعد از آن نقطه و نشانى از جانب خداى عزّ و جلّ در دل پيدا مىشود به آنچه خواهد از كفر و از « 8 » ايمان « 9 » .
فصل [ در اينكه دل مانند بنايى است كه درهاى متعدّد داشته باشد ]
بدان به تحقيق كه دل مانند بنايى است كه درهاى متعدّد داشته باشد و از هر درى خبرها به آن خانه وارد شود ، يا مانند نشانهاى است كه از اطرافْ تيرها به آن رسد ، يا مانند آينهاى نصب شده كه انواع صورتهاى مختلف بر او گذرد و تازهبهتازه در او صورتى ديده شود ، يا مانند حوضى است كه نهرهاى متعدّد داشته « 10 » ، از هر نهرى آبهاى مختلف در او فروريزد .
هامش
( 1 ) . خيرى /aچيز .sچيزى .
( 2 ) . ميان پرانتز ازaافتاده است .
( 3 ) . سيُم /aدوم !
( 4 ) .a s- و .
( 5 ) .s+ و .
( 6 ) . مؤمن /aمؤمنى .
( 7 ) . الكافي 2 : 423 ح 3 . معاني الأخبار : 395 ح 50 .
( 8 ) .s a- از .
( 9 ) . الكافي 2 : 420 ح 1 .
( 10 ) .a+ باشد .