او [ بدست أبو بكر ] كشته شود . وقتى كه عمر خليفه شد ، بطور اتفاقى با سعد بن عباده ملاقات كرد و از او پرسيد كه آيا او هنوز هم بر مواضع قبلى خود پافشارى مىكند . او جواب داد « بله ، چنين است چون كه خلافت [ هذا الامر ] « 1 » به تو واگذار شده است . به خدا رفيق تو در نظر ما بر تو ترجيح داشت و من حتى از مجاورت تو هم نفرت دارم . » عمر از او خواست مدينه را ترك كند و سعد هم به شام رفت و در حوران ، احتمالا در سال 15 در گذشت . نوه او عبد العزيز بن سعيد بن سعد بن عباده نقل مىكند كه اجنّه از چاهى آواى دادند كه آنها سيّد خزرج را كشتهاند « 2 » « * » . عبد العزيز دقت نكرده كه آيا اجنّه به دستور خدا يا عمر عمل كردهاند . پسر سعد بن عباده به نام قيس بعدا يكى از وفادارترين حاميان على عليه السّلام شد .
اين امر كه شمار زيادى از انصار حاضر در سقيفه با أبو بكر بيعت نكردند ، در پايان روايتى از ابراهيم نخعى كوفى ( ف / 96 ) مورد تأييد قرار مىگيرد . بعد از ذكر اين مطلب به پيروى از اقدام عمر مردم با أبو بكر بيعت كردند ، او مىگويد : انصار يا بعضى از انصار گفتند : « ما جز با على بيعت نمىكنيم . » ( لا نبايع الا عليا ) « 3 » كايتانى اين روايت را بخاطر آن كه ماهيتى شيعى دارد رد مىكند . « 4 » با اين همه ، تمايلات ابراهيم نخعى به تشيّع معلوم نيست و مفاد اين روايت بوضوح از موضع سنّيان مىباشد و اين مطلب كه آيا انصار در هنگام سقيفه از على عليه السّلام در مقابل كوشش أبو بكر براى به قدرت رسيدن نام بردند نامعلوم است ليكن بعيد هم نيست . « 5 » اما آنها [ انصار ] فورى بعد از خليفه شدن أبو بكر اين
هامش
( 1 ) اين عبارت « هذ الامر » در منابع اولى بعنوان حكومت يا خلافت معنا شده است .
( 2 ) ابن سعد ، طبقات ، ج 3 ، بخش 2 ، ص 144 - 145 . تاريخ اسلام ، ج 3 ، ص 623 - 624 .
* نقل شده كه خالد بن وليد به دستور أبو بكر [ ظاهرا به دستور عمر درستتر به نظر مىرسد چون سعد بن عباده در سال 15 يا 16 ه درگذشت ] سعد بن عباده را با تير در شام كشت و براى ترس از قصاص اين كار را به جنيان نسبت دادند . ( رك : ابن ابى الحديد شرح ، ج 17 ، ص 223 - 224 ) . م
( 3 ) طبرى ، ج 1 ، ص 1817 - 1818 .
( 4 ) تاريخ اسلام ، ج 2 ، بخش 1 ، ص 513 .
( 5 ) زبير بن به كار در الاخبار الموفقيّات ( تصحيح سامى مكى العانى بغداد 1972 از ابراهيم بن سعد بن ابراهيم ( متوفى 183 ) و او از فرزندان عبد الرحمن بن عوف نقل مىكند كه اكثر انصار بعد از بيعت با أبو بكر از بيعت خود پشيمان شدند . آنها يكديگر را ملامت كردند و على عليه السّلام را نام برده و اسم او را فرياد زدند . اين باعث تجديد اختلاف در بين قريش گرديد ( ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 6 ، ص 18 ) . شرح كامل از زبير بن بكّار درباره اختلافات بين انصار و مهاجران ( همان ، 17 - 38 ) ايجاد اعتماد نمىكند ، لكن اشعارى كه در متن آن نقل