توهينآميز آن بود ، چرا كه عمر و پيروانش بر سعد بن عباده ، رهبر خزرجىها كه در آن وقت مريض بود حملهور شدند تا وى را تنبيه كنند ؛ زيرا او جرأت كرده بود به حق مسلّم حكمرانى براى قريش اعتراض كند امّا ، به نظر كايتانى ، درهم شكستن خشونتآميز اين جلسه نشان مىدهد كه تمامى انصار تحت تأثير حكمت و بلاغت سخنرانى أبو بكر قرار نگرفته بودند تا او را بعنوان بهترين انتخاب براى جانشينى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بپذيرند . « 1 » اگر همه آنها با شخص مورد نظر عمر بيعت كرده باشند كتك زدن رهبر خزرجيها بىمعنا بود . تعداد قابل ملاحظه از انصار احتمالا به پيروى از خزرج ، اطاعت از رهبرى مهاجران را انكار كرده بودند .
حال بايد هويت طرفداران أبو بكر و عمر مطرح شود ، حاميانى كه موجب شدند آن دو بتوانند با زور اراده خود را بر جمع سقيفه تحميل كنند ؛ با توجه به اين امر كه فقط تنى چند از مهاجران مكّى در ماجراى بيعت حاضر بودند و احتمالا خزرج اكثريت انصار را تشكيل مىداد ، كايتانى خبر ابن اسحاق را تأييد مىكند كه اسيد بن حضير انصارى و طايفه او ، عبد الاشهل از اوس ، پيش از اين با أبو بكر و ديگر مهاجرين همراه بوده و قبل از اجتماع [ سقيفه ] به آنها ملحق شده بودند و همچنين به نظر او در حقيقت تمامى اوس از ابتدا با پيشگامى خزرج مخالف بودند . « 2 » اين با روايت عمر تناقضى آشكار دارد و كاملا بعيد است زيرا واضح است كه براى خزرج هر چند اكثريت داشتند پسنديده نبود كه تنها تجمع كنند و درباره حكومت آينده شهر خود تصميمى اتخاذ نمايند . با اين همه به نظر مىرسد كه اسيد بعد از ورود مهاجرين تصميم گرفت از أبو بكر حمايت كند و اين كار حمايت طايفه عبد الاشهل و شايد حمايت اكثريت اوس را در پى داشت . در بين خزرج بشير بن سعد ، رقيب سعد بن عباده در مسأله رياست قبيله ، احتمالا نخستين كسى بود كه به مخالفت با سعد بن عباده از أبو بكر حمايت كرد . « 3 » مع ذلك بعيد به نظر مىرسد كه او يا
هامش
( 1 ) تاريخ اسلام ، ج 11 ، بخش 1 ، ص 528 .
( 2 ) همان ، ص 510 - 511 .
( 3 ) طبرى ، ج 1 ، ص 1842 - 1843 . به نقل از زبير بن بكّار ( به نقل از ابن ابى الحديد در شرح ، ج 6 ، ص 18 ) ، ابن اسحاق نقل مىكند كه اوس تأكيد دارند كه اول كسى از انصار كه با أبو بكر بيعت كرد بشير بن سعد خزرجى بود . در صورتى كه خزرج ادعا دارند اولين نفر اسيد بن حضير اوسى بوده است . هر طرف ديگرى را متّهم مىنمايند كه آنها اولين كسانى بودهاند كه صف را شكستهاند . مطابق نظر معتبر بعدى بشير بن سعد خزرجى