با هركدامشان مىخواهيد بيعت كنيد . » و دست من و ابو عبيدة بن جراح را بگرفت . به خدا از گفتار وى جز اين كلمه را ناخوش نداشتم بهتر مىخواستم گردنم را بىآنكه گناهى كرده باشم بزنند و سالار قومى كه أبو بكر در ميان آنهاست نشوم . و چون أبو بكر سخن خويش بسر برد ، يكى از انصار برخاست و گفت : « من مردى كارآزموده و سرد و گرم جهان ديدهام ، اى گروه قريشيان يك امير از ما و يك امير از شما . »
گويد : صداها برخاست و سخن درهم شد و از اختلاف بترسيدم و به ابى بكر گفتم :
« دست پيش آر تا با تو بيعت كنم . » و او دست پيش آورد و با او بيعت كردم و مهاجران نيز با وى بيعت كردند . انصاريان نيز بيعت كردند . » و چنان شد كه سعد بن عباده زير دست و پاى ما ماند و يكيشان گفت : « سعد بن عباده را كشتيد . » گفتم : « خدا سعد بن عباده را بكشد . »
به خدا كارى استوارتر از بيعت أبو بكر نبود كه بيم داشتيم اگر قوم از ما جدا شوند و بيعتى نباشد پس از ما بيعتى باشد و ناچار شويم تا بدلخواه پيرو آنها شويم يا مخالفت كنيم و فساد پيدا شود . »
ابعاد مختلف اين روايت توجّهى خاص مىطلبد . عمر انصار را به توطئه براى قبضه كردن حكومت بعنوان جانشين محمد صلّى اللّه عليه و آله و محروم كردن مهاجران از حق خود متهم كرد .
مورخان جديد هم عموما اين پيشگامى انصار را به همينگونه تحليل مىكنند . اين تفسير بايد ، به هر حال ، مورد بحث قرار گيرد . نظريه خلافت ، يعنى جانشينى محمد صلّى اللّه عليه و آله ، صرف نظر از مسأله نبوّت كه به پيامبر ختم مىشد ، هنوز به وجود نيامده بود . اين تصوّر كه انصار ، با تجمع جداگانه خود آن را طلب كرده باشند كار مشكلى است . انصار ، گرچه در اعتقادات اسلامى راسخ بودند ، و مانند تعدادى از قبايل در ردّه سهم داشتند . بدون ترديد تصور مىكردند با رحلت محمد صلّى اللّه عليه و آله بيعت آنان با او به پايان رسيده است و با احتمال فروپاشى جامعهء سياسى كه محمد صلّى اللّه عليه و آله آن را بنا كرده بود آنها با تجمّع خود خواستند دوباره قدرت در شهرشان را خود در دست گيرند و به همين منظور بدون مشورت با مهاجران تجمّع كردند . آنها مىپنداشتند كه مهاجران دليل موجّهى براى اقامت در مدينه ندارند لذا به شهر خود مكّه مراجعت خواهند كرد . آنهائى كه مايل باشند در مدينه بمانند احتمالا حكومت انصار را خواهند پذيرفت . اين پيشنهاد كه انصار
جانشينى محمد ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 51
مساهمون: ويلفرد مادلونگ
ص٥١