5 . نفى باطل از قرآن
خداوند مىفرمايد :
« وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ . لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ ؛
« 1 » به راستى آن كتابى ارجمند است . از پيش رويش و از پشت سرش باطل به سويش نمىآيد . وحى [ نامه ] اى است از حكيمى ستوده [ صفات ] » .
دلالت اين آيه ، از آيه پيشين صريحتر است ؛ چه آنكه خداوند وعده كرده است كه قرآن را از تباه شدن حفظ كند و سلامت آن را از گزند روزگار ضمانت نمايد . بارى قرآن مصون و محفوظ و با سلامت تمام راه خود را به پيش مىگشايد و طى مىكند .
باطل در اين آيه
« لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ »
بهمعناى فساد و تباهى است ؛ يعنى فساد يا نقض نه در حال حاضر و نه در آينده عارض قرآن نخواهد شد ؛ زيرا قرآن از جانب خداوند داناى حكيم نازل شده و حكمت خداوند اقتضا نموده است كه حفظ و حراست آن را براى هميشه ، و به جاودانگى اسلام ، تضمين كند .
واژه « حميد » در آيه شريفه به اين معناست كه خداوند همواره بر كارهايش ستايش مىشود و خلف وعده نخواهد كرد . پيش از آيه فوق اين آيه آمده است
« وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ؛
« 2 » اگر دمدمهاى از شيطان تو را از جاى درآورد ، پس به خدا پناه ببر » . از اين آيه چنين حاصل مىشود كه پيامبر از امكان ابطال شريعت خود به دست فسادپيشگان - در حال حيات يا پس از وفات خود - سخت بيمناك بود . چنان كه در آيه شريفه
« أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً ؛
« 3 » آيا اگر او بميرد يا كشته شود ، از عقيده خود برمىگرديد ؟ و هركس از عقيده خود باز گردد ، هرگز هيچ زيانى به خدا نمىرساند » به بقاى اسلام و تضمين به سلامت آن از كيد دشمنان اشاره شده است .
خصم ، خود اعتراف دارد كه مطلق تغيير در قرآن باطل شمرده شده و با ظاهر آيه ياد شده منافات دارد . جز آنكه مدعى است كه مقصود ، اين معنا نيست بلكه مقصود از باطل بطلانى است كه از تناقض احكام و اخبار قرآن به دست مىآيد . « 4 »
هامش
( 1 ) . فصلت 41 : 42 - 41 .
( 2 ) . فصلت 41 : 36 .
( 3 ) . آل عمران 3 : 144 .
( 4 ) . فصل الخطاب ، ص 361 .