نمايد » . « 1 » بارى ، چقدر زشت است براى انسان كه وقتى با يك واقعيت تلخ روبرو شد و جريان امور بر وفق مرادش نبود ، از حقيقتگويى خارج گردد .
محدث كاشانى كه از بزرگان جهان حديث است و جزو پيشوايان نقد و بررسى اخبار و داراى آگاهى پردامنه و احاطه و اشراف بر روايات گوناگون به شمار مىآيد و هميشه ، از نامآوران شيعه و از مفاخر ايشان بوده است ؛ چنان كه خود محدث نورى - در جاهاى ديگر - و تمامى اخباريون ، در آثار خود ، از مواضع او به بزرگى ياد كردهاند ؛ چون گفتههايش با موضع نادرست و ناراست محدث نورى دربارهء قرآن يكسان نبوده است ، ناگهان خائن و مدلّس در اخبار شناخته مىشود ، چه دور است چنين اتهاماتى از دامن محققى باريكانديش و آشنا به مشرب شريعت و صاحب رأيى همچون فيض كاشانى .
مولى محسن فيض ، بهعنوان محدثى استوار و دقيق در نقل شناخته شده است ؛ بهويژه دايرة المعارف بزرگ روايى او وافى كه به دليل پرداختن به مهمات دين در اصول و فروع ، آن را وافى نام نهاده و در آن تحقيق و شرح و بيان روايات را آورده است .
براستى ، كتاب وافى او از لحاظ نظم و سبك و سياق ، جزو صحيحترين ، دقيقترين و نيكوترين كتابها به شمار مىرود و همين ويژگىها اين كتاب را مورد اعتماد اصحاب و مرجع ايشان در زمان اختلاف ديدگاهها قرار داده است .
علامه محقق ابو الحسن شعرانى در بيان علت گزينش وافى براى شرح و تعليق گفته است : « اين كتاب داراى مزايايى است كه كمتر در كتب ديگر حديثى يافت مىشود ؛ بسيارى از دانشمندان متأخر ما در صدد تأليف كتابى كه تمام روايات اصول اربعه را در بر داشته باشد برآمدند كه از ميان آثار ايشان ، دو كتاب شهره است :
وسائل الشيعه و وافى كه هريك مزيتى دارد .
رجحان وافى در اين است كه اصول و فروع را جمع كرده و روايات را به صورت بريده نياورده و آنها را شرح و بيان كرده است ؛ ولى عمدهء مزيت آن ، صحت
هامش
( 1 ) . فصل الخطاب ، ص 236 .