« أيّده بجنود » است كه مراد از آن حتما پيامبر است و نيز باتوجه به آيات ديگرى ، مانند اين آيه ، كه سكينه [ - آرامش ] را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اختصاص داده است :
« فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ » .
« 1 » بنابراين ، فرمودهء امام تفسير و بيانگر مرجع ضمير است و - همانگونه كه گفتيم - معناى عبارت « هكذا تنزيلها » آن است كه به اين معنا نازل شده است .
اما عبارت « هكذا نقرأها » كه از زبان امام روايت شده است - در صورت صحت روايت - شايد قرائتى بر خلاف مشهور باشد ؛ مانند اضافات تفسيرى كه در قرائت ابن مسعود روايت شده است . بنابراين اين گونه روايات نمىتواند مستمسك مدعيان تحريف باشد .
20 . همچنين روايت شده است : « مردى نزد امام صادق عليه السّلام چنين قرائت كرد :
« وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ »
« 2 » امام فرمودند : چنين نيست ؛ اين گونه ، درست است : و المأمونون ( به جاى مؤمنون ) ؛ و ما مأمونون هستيم » . « 3 »
مقصود از اين روايت - بر فرض درستى سند آن - تفسير « مؤمنون » در آيه است كه ايشان مؤمنان سؤالشونده هستند يعنى كسانى كه مسؤوليت امت را بر دوش گرفتهاند ؛ مقصود ، مطلق مؤمنان نيست ؛ گرچه آنان هم مسؤوليتى هرچند اندك دارند . بدون ترديد مسؤول عام كسى است كه بر جان و ناموس و مال مسلمانان امين است و چنين كسى جز امام معصوم نيست .
پس عبارت « ليس هكذا هي ؛ چنين نيست » به اين معناست كه به خطا نپندار كه در آيه تمامى مؤمنان اراده شده است ، بلكه مقصود مؤمنان كاملى هستند كه تنها از آنان سؤال مىشود . علامه مجلسى در شرح اين روايت آورده است : « يعنى مقصود از « مؤمنون » در اين آيه ، مقابل كفار نيست تا همه مؤمنان را دربر گيرد ؛ بلكه مراد مؤمنان كامل است ؛ آنان كه از خطا در امان و از كژى و لغزش معصومند . ايشان همان امامان عليهم السّلام هستند » . « 4 »
هامش
( 1 ) . فتح 48 : 26 . در سورهء توبه ( 9 : 26 ) چنين است :« ثُمَّ أَنْزَلَ . . . » .( 2 ) . « و بگو عمل كنيد ؛ زيرا خدا و پيامبرش و دينباوران به كارهاى شما خواهند نگريست » . توبه 9 : 105 .
( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 424 ، شمارهء 62 .
( 4 ) . مرآة العقول ، ج 5 ، ص 79 .