بيان شأن نزول آيه است » . « 1 »
14 . روايتى كه همو ( كلينى ) از ابن فضيل آورده است كه مىگويد : « از امام كاظم عليه السّلام دربارهء آيهء شريفهء
« يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ »
« 2 » پرسيدم . فرمود : يريدون ليطفؤوا ولاية امير المؤمنين عليه السّلام بأفواههم ؛ مىخواهند ولايت على عليه السّلام را با دهانشان خاموش سازند . گفتم : و اللّه متمّ نوره ؛ خداوند تمام كنندهء نور خود است يعنى چه ؟ فرمود : يعنى تمامكنندهء امامت است ؛ به دليل آيهء شريفهء
« فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا »
« 3 » و اين نور ، امام است . گفتم :
« هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ »
« 4 » يعنى چه ؟ فرمود : . . . تا آن را هنگام قيام قائم بر تمام اديان پيروز گرداند ؛ به دليل آيهء شريفهء
« وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ » :
ولاية القائم ؛
« وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ »
« 5 » : [ كافر ] به ولايت على . [ خداوند نور خود يعنى ولايت قائم را تمام مىسازد هرچند كافران به ولايت على عليه السّلام كراهت داشته باشند ] . گفتم :
اين تنزيل است ؟ فرمود : آرى ؛ اين تنزيل است و غير از اين ، تأويل » . « 6 »
اين روايت صراحت دارد كه مقصود از اين فزونىها ، بيان شأن نزول و تفسير درست آيه است ؛ اما معانى ديگر ، تأويل باطل و تحريف معنوى آيه است . علامه مجلسى مىگويد : « مفسران نور را به قرآن تفسير كردهاند و امام عليه السّلام آن را به امام تفسير نموده است و اين ، به علت مقارنت نام امام و رسول در آيات ديگر است » .
آنگاه وجه صدق انزال بر نور - كه به امام تأويل شده - را بيان كرده و به تحقيق دربارهء ديگر وجوه در شرح حديث پرداخته است . « 7 » اما محدث نورى به رغم اين مطالب - به تناسب انديشهء اخبارى خود - دربارهء اين حديث ، به راههايى دور و ناصواب رفته است . « 8 »
هامش
( 1 ) . مرأة العقول ، ج 5 ، ص 58 .
( 2 ) . « مىخواهند فروغ الهى را با دهانشان خاموش سازند و خداى فروغ خود را به كمال رساند » . صف 61 : 8 .
( 3 ) . « پس به خدا و پيامبر او و آن نورى كه ما فرو فرستاديم ايمان آوريد » . تغابن 64 : 8 .
( 4 ) . « اوست كسى كه فرستادهء خود را با هدايت و آيين درست روانه كرد ، تا آن را بر هرچه دين است فائق گرداند » . صف 61 : 9 .
( 5 ) . « هرچند مشركان را ناخوش آيد » . صف 61 : 8 .
( 6 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 432 ، شمارهء 91 .
( 7 ) . ر . ك : مرآة العقول : ج 5 ، ص 137 - 134 .
( 8 ) . ر . ك : فصل الخطاب ، ص 334 .