نيز جايز نيست ؛ زيرا در آن خلط و تدليس راه يافته است . براى هر ديندار سزاست كه به تمام آنچه در آن آمده عمل نكند و از تكيه بر آن و تقليد در روايت آن اجتناب ورزد » . « 1 »
اين تشكيك بدان خاطر است كه نقل شده : وقتى حجّاج او را پى جست تا خونش را بريزد ، او فرار كرد و به ابان بن ابى عياش ( فيروز ) پناه برد . هنگام مرگ كتاب را بهعنوان پاداش لطف ابان ، به او تسليم كرد . علامه در خلاصه آورده است : كتاب سليم تنها از ابان و از طريق او روايت شده است .
اين ابان جزو تابعان و از صحابهء امام باقر و امام صادق عليهما السّلام بوده است . شيخ طوسى در رجال خود او را ضعيف دانسته است . ابن غضائرى نيز در حق او گفته كه :
« ضعيف است و شايستهء التفات نيست » . اصحاب ، ابان را متهم ساختهاند به اينكه در كتاب سليم دست برده و آميزه و تخليط موجود در اين كتاب ، از آنجا ناشى شده است . چنان كه برخى ، كتاب را حتّى به خود ابان نسبت دادهاند . ابن غضائرى مىگويد : « اصحاب ما كتاب سليم بن قيس هلالى را به ابان نسبت مىدهند » .
شيخ طوسى ، كتاب سليم را از دو طريق روايت كرده است : 1 . طريق حماد بن عيسى و عثمان بن عيسى از ابان از سليم . 2 . طريق حماد از ابراهيم بن عمر يمانى از ابان از سليم .
استاد بزرگوار ، آيت اللّه خويى رحمه اللّه مىفرمايد : « طريق شيخ به كتاب سليم به هردو سند ضعيف است . شيخ مىگويد : ما به كتاب سليم بن قيس هلالى كه از طريق حماد بن عيسى روايت شده راه نداريم ؛ چون در اين طريق ابو سمينه ، محمد بن على صيرفى كه ضعيف و كذاب است ، قرار دارد » .
اين كتاب به اختلاف نسخهها مشهور است و شايد گذشت زمان و دست به دست شدن كتاب توسط نويسندگان آن را در معرض دستبرد آراء و افكار گوناگون قرار داده است . پديدهاى كه در هر كتابى كه مصنف ، خود ، به انتشار آن موفق نشود
هامش
( 1 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 150 - 149 .