ابهام ، كلمات مترادف و شناخته شده را بجاى واژههاى ناشناس مىنهاده است . از جمله ويژگىهاى مصحف او اين بوده كه معوذتان را به گمان آنكه دعاست از مصحف خود حذف نموده و به استناد آنكه سورهء فاتحه همسنگ قرآن است نه از جملهء آن ، آن را در مصحف خود نياورده است . اينها ويژگىهاى مصحف اوست ؛ با اين حال ، هيچكدام از آنها نمىرساند مقصود او تحريف قرآن بوده است . « 1 »
« ششم اينكه ، مصحف ابىّ بن كعب آيات بيشترى از مصحف موجود را در برداشته است » . « 2 »
آرى ، مصحف ابىّ دو دعا را در بر داشته كه او آنها را دو سوره مىپنداشته است موسوم به سورهء خلع و سورهء حفد ؛ و در آغاز سورهء زمر حم را افزوده كه به همين علت ، عدد حواميم نزد او بر خلاف مشهور هشت تاست .
او نيز همچون ابن مسعود گاهى در مصحف خود زيادات تفسيرى مىآورده است . پيش از اين تمام اينها را بيان داشتهايم « 3 » و اينها هيچ ربطى به مسألهء تحريف ندارد .
« هفتم آنكه ، عثمان ، پارهاى كلمات بلكه آيات را كه با بقاى سلطنت او سازگار نبوده از مصحف حذف كرده است . دو خليفهء پيشين از حذف آنچه او حذف كرد غفلت كردند و او با اين كار آن را تدارك نمود . انگيزههاى ديگرى هم در واداشتن او به حذف و تحريف در بين بوده است . افزون بر اين ، اختلاف مصاحفى كه عثمان به شهرهاى دور فرستاد خود دليل قاطعى است بر تحريف » . « 4 »
او براى اثبات پندار خويش حادثهء گردآورى قرآن در دوران عثمان و يكدست كردن و فرستادن نسخههاى آن به شهرها - كه در حضور صحابه و با موافقت ايشان انجام يافت - « 5 » را ذكر كرده است ؛ اما در هيچيك از اين حوادث دليل قابل قبولى
هامش
( 1 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 323 - 312 .
( 2 ) . فصل الخطاب ، ص 148 - 144 .
( 3 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 325 - 323 .
( 4 ) . فصل الخطاب ، ص 170 - 149 .
( 5 ) . در التمهيد ( ج 1 ، ص 341 ) آورديم كه امير مؤمنان ، على عليه السّلام با اصل طرح توحيد مصاحف موافق بوده است و سيد رضى الدين ابن طاووس در كتاب خود ( سعد السعود ، ص 278 ) ذكر كرده كه كار عثمان در حضور امام عليه السّلام انجام يافته است .