درهمريختگى ايجاد شده باشد تا محتاج ترميم و اصلاح باشد . آيا چنين ادعايى با درايت « حبر امت » سازگار است ؟
19 . جابجايى حرف
عبد اللّه بن عمر گمان داشت كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چنين قرائت مىنمود : « فطلقوهنّ من قبل عدتهنّ » « 1 » در حالى كه قرائت مشهور
« فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ »
« 2 » مىباشد .
لام در اين آيه بهمعناى فراهم شدن مقدمه است ؛ يعنى طلاق مىبايست هنگامى انجام پذيرد كه براى ايشان عده نگه داشتن ممكن باشد ؛ يعنى طلاق در دورهاى از پاكى كه در آن همبسترى انجام نگرفته است ، صورت پذيرد تا عدّه آنان با دو حيضى كه پس از طلاق مىبينند تمام گردد . شايد آنچه در كلام پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آمده است - بر فرض صحت روايت - تفسير لام بوده است كه ابن عمر آن را بهعنوان قرائت تلقى نموده است .
20 . تغيير در ساختار كلمه
احمد بن حنبل از ابو خلف روايت مىكند كه : « عبيد بن عمير از عايشه سؤال كرد كه آيا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آيهء
« وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ »
« 3 » را با الف ممدود قرائت مىنمود ( يؤتون ما آتوا : ثلاثى مزيد از باب افعال ) يا الف مقصور ( يأتون ما أتوا :
ثلاثى مجرد ) ؟ عايشه در پاسخ گفت : كدام نزد تو بهتر مىنمايد ؟ گفت : يكى از آن دو نزد من از شتران سرخمو محبوبتر است . عايشه گفت : كدام است ؟ گفت : يأتون ما أتو ( با الف مقصور ) . عايشه گفت : شهادت مىدهم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چنين قرائت مىكرد و نزول آن هم ، چنين بوده است ؛ اما با الف ممدود غلط است » . « 4 »
بايد گفت : قرائت مشهور با الف ممدود است و معناى آيه چنين است : « كارهاى نيك و خير را انجام مىدهند » . اما معناى آن بنابر قرائت با الف مقصور چنين است :
هامش
( 1 ) . مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 250 .
( 2 ) . طلاق 65 : 1 .
( 3 ) . مؤمنون 23 : 60 .
( 4 ) . مسند احمد ، ج 6 ، ص 95 . مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 235 و 246 .