بديشان گفت : شما نيكان بصره و قاريان اين شهريد ؛ قرآن را به نيكى تلاوت كنيد و مباد كه طولانى شدن زمان قلبهاى شما را قساوت آورد ؛ همانگونه كه باعث سنگدلى پيشينيان شما شد . ما قبلا سورهاى را قرائت مىكرديم كه در بزرگى و كوبندگى آن را شبيه سورهء برائت مىانگاشتيم ، اما همگان آن را فراموش كرديم ؛ تنها اين جمله را از آن به ياد دارم : « لو كان لابن آدم واديان من مال لابتغى واديا ثالثا و لا يملأ جوف ابن آدم إلّا التراب » و سورهاى را مىخوانديم كه شبيه يكى از مسبحات بود . آن را نيز فراموش كردم ؛ تنها يك آيه از آن را به ياد دارم : « يا أيّها الّذين آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون . فتكتب شهادة في أعناقهم فتسألون عنها يوم القيامة » . « 1 »
او ، بدين طريق به قرآن بدگمان بوده و چه گفتار سبك و سستى ارائه نموده است . بين جملهء ادعايى او و كلام بديع و متعالى حق مشابهتى نيست .
مسلم - به اسنادى چند - آن را سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دانسته است .
ابو نعيم اصفهانى نيز - چنانكه پيش از اين ياد كرديم - آن را حديث نبوى شمرده است . « 2 »
احمد به نقل از ابو واقد ليثى آن را حديث قدسى دانسته است « 3 » و شايد به همين علت امر بر اشعرى مشتبه شده است . ( در ذيل شمارهء 10 همين بخش در رد نسبتى كه به ابىّ بن كعب داده شده است از آن سخن گفتيم ) .
13 . سوره احزاب از سوره بقره طولانىتر بوده است
به دروغ به ابىّ بن كعب نسبت داده شده كه معتقد بود سورهء احزاب همسنگ يا طولانىتر از سورهء بقره بوده است .
احمد بن حنبل از زرّ بن حبيش و او از ابىّ بن كعب روايت كرده كه گفت : سورهء احزاب را چند آيه مىشماريد ؟ گفتم : هفتاد و سه آيه . گفت : همين ! من اين سوره را ديدم كه معادل سورهء بقره بود ( نزديك به 280 آيه داشته است ؛ يعنى چهار برابر رقم موجود ) و آيهء رجم در آن بود . زرّ گفت : گفتم : آيهء رجم كدام است ؟ گفت : الشيخ
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 100 .
( 2 ) . همان ، ص 99 و 100 . حلية الأولياء ، ج 3 ، ص 316 .
( 3 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 219 .