روايت زيد بن ثابت كه گفت : از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه فرمود : « إذا زنى الشيخ و الشيخة فارجموهما ألبتة ؛ « 1 » هرگاه شيخ و شيخه مرتكب زنا شدند ايشان را حتما سنگسار كنيد » ذكر شد . پس مسلم است كه اين جمله ، روايت است نه آيه .
اما تصديق ابىّ بن كعب شايد ناظر به اين مطلب بوده كه اين جملات وحى الهى است نه اينكه لزوما از قرآن باشد ؛ زيرا هرچه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىفرمود از پيش خدا بود بىآنكه خواسته خود او دخالت داشته باشد .
2 . آيه رغبت
آيهاى ديگر كه عمر پنداشته است در قرآن بوده و حذف شده است ، آيهء رغبت است . عمر مىگويد : ما از جملهء قرآن اين آيه را مىخوانديم : « إن لا ترغبوا عن آبائكم فإنّه كفر بكم أن لا ترغبوا عن آبائكم » يا « إنّ كفرا بكم أن ترغبوا عن آبائكم » « 2 » از پدرانتان روى برنگردانيد كه اين كار كفر است .
شايد اين جمله هم حديثى از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله بوده كه عمر آن را قرآن پنداشته است . اما اين ترديد در متن حديث براى چيست ؟ اين حديث با همهء صورتهاى گفته شده ، داراى انسجام و به هم پيوستگى نيست ؛ چنانكه با ديگر گفتههاى رسول اكرم ( ص ) سازگار نيست . زيرا كفر نسبت به خويشتن معنا ندارد . در صورت ديگرى از حديث نيز چنين آمده است : « إنّ انتفاءكم من آبائكم كفر بكم » . « 3 »
3 . آيه جهاد
آيه سومى كه عمر پنداشته از قرآن حذف شده آيهء جهاد است . او به ابن عوف گفت :
آيا از جمله آياتى كه بر ما خوانده شد ، آيهء « ان جاهدوا كما جاهدتم أوّل مرّة ؛ چنان كه نخستين بار جهاد كرديد جهاد كنيد » نبود كه اكنون آن را در قرآن نمىيابيم ؟ اين آيه در ضمن ديگر آيات ساقط شده ، حذف شده است . « 4 »
هامش
( 1 ) . ابن حزم ، المحلى ، ج 11 ، ص 235 .
( 2 ) . صحيح بخارى ، ج 8 ، ص 211 - 208 .
( 3 ) . الدر المنثور ، ج 1 ، ص 106 .
( 4 ) . همان .