پاسخ طرفداران نسخ
ما انشاء الله در ذيل تفسير همين آيه در اين موضوع مفصلًا بحث خواهيم نمود ولى در اين جا به طوراجمال متعرض مىشويم و به همان اندازه اكتفا مىكنيم كه ثابت كنيم نسخى به اين آيه راه نيافته است .
توضيح اينكه : نسخ شدن اين آيه به دو موضوع متوقف است :
1 . بايد اثبات نمود كه مراد از استمتاع در اين آيه ، استمتاع از زنهاست از راه متعه و ازدواج موقت .
2 . بايد اثبات نمود كه ازدواج موقت بعداً حرام گرديده است .
اما مطلب اول
شكى در اين نيست كه منظور از استمتاع در آيه همان ازدواج موقت است و از طريق شيعه و سنى روايات زيادى در اين زمينه وارد شده است :
قرطبى گويد : تمام علما و محدثين گفتهاند كه منظور از استمتاع در اين آيه همان ازدواج موقت است كه در صدر اسلام معمول بود حتى ابن عباس و ابَىّ و ابن جبير اين آيه را بدين صورت خواندهاند : « فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ الى اجَل مُسَمّى فَاتُوهُنَّ اجُورَهُنَّ » « 1 » ى عنى به عقيدهء آنان جملهء « الى اجل مسمى » نيز جزء آيه بوده كه موقت بودن اين استمتاع را به صراحت مىرساند و با موضوع متعه كاملًا تطبيق مىكند .
در مقابل اين همه گفتار كه مفسرين و محدثين و علما نقل گرديد ، نبايد به گفتار حسن بصرى توجه نمود كه مىگويد : اين آيه مربوط به ازدواج دائم است نه
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى ، 5 / 130 ، ابن كثير قرائت بالا را علاوه بر سه نفر كه در متن آورديم به سدى نيز نسبت مىدهد .