« آميزش جنسى با همسرانتان در شب و روزهايى كه روزه مىگيريد ، براى شما حلال است » . « و بخوريد و بياشاميد تا رشته سپيد ( صبح ) از رشته سياه ( شب ) براى شما آشكار گردد . »
ناسخ بودن آيهء « أُحِلَّ لَكُمْ . . . » در ميان علماى اهل سنت مورد اتفاق است . « 1 »
ولى در اينكه كدام آيه را نسخ كرده است ، اختلاف نظر دارند : عدهاى مىگويند كه همان آيهء مورد بحث را نسخ نموده است چون روزهاى كه با اين آيه در اسلام واجب شد ، همان روزه بوده است كه بر امتهاى گذشته واجب بوده ولى بعداً به وسيلهء اين آيه بعضى از احكام آن روزه نسخ گرديد .
« ابوالعاليه » و « عطا » همين نظريه را دارند و ابو جعفر نحاس آن را به « سرى » هم نسبت داده است . « 2 »
ولى عدهاى ديگر مىگويند كه اين آيه عمل و روش امتهاى گذشته را نسخ نموده است نه آيه مذكور را .
مؤلف : به نظر ما آيهء مورد بحث ، نسخ نشده است زيرا نسخ شدن آن موقوف است به اثبات دو مطلب :
1 - اولين شرط نسخ اين است كه آيه اول جلوتر از آيهء دوم نازل شود ، ولى طرفداران نسخ نمىتوانند اين مطلب را در اينجا ثابت كنند .
2 - دومين شرط نسخ شدن آيه مورد بحث اين است كه منظور و هدف آيه از تشبيه روزهء مسلمانان به روزهء امتهاى گذشته به طور كامل و از تمام جهات باشد ، ولى تشبيهى كه در آيه به كار رفته است ، تشبيه در اصل وجوب است نه تشبيه در كيفيت و چگونگى روزه ، يعنى منظور آيه اين است : همانطور كه بر ملل گذشته روزه واجب بود بر ملت اسلام نيز واجب شده است .
هامش
( 1 ) . الناسخ و المنسوخ ، نحاس / 24
( 2 ) . مأخذ سابق / 20