تمام شده است . « 1 »
7 . باز سعيد بن جبير از ابن عباس نقل نموده است كه چون جبرئيل بر پيغمبر نازل مىگرديد و « بسم الله » را مىخواند ، رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) ، متوجه مىشد كه از همين جا سوره تازهاى نازل مىشود . « 2 »
8 . ابن جريح مىگويد : پدرم نقل نمود كه سعيد بن جبير به من گفت : منظور از كلمهء « سبع مثانى » در آيهء « وَ لَقَدْ اتيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانى » ، « سوره حمد » است كه « امّ القرآن » نيز ناميده مىشود . ابن جريح گويد : پدرم اضافه نمود كه سعيد بن جبير « بسم الله » را براى من به عنوان آيه هفتم قرائت نمود ، آن گاه گفت : همانطور كه من « بسم الله » را براى تو به صورت آيه هفتم مىخوانم ، ابن عباس نيز آن را براى من به همين صورت خواند و گفت : خداوند اين سوره را براى شما مسلمانان فرستاده است و پيش از شما مثل آن را بر هيچ امتى نفرستاده بود . « 3 »
روايات معارض
در برابر اين همه روايات كه به جزء بودن « بسم الله » دلالت مىكنند ، فقط دو روايت هست كه از آنها چنين بر مىآيد كه « بسم الله » جزء سورههاى قرآن نيست :
1 . قتاده از انس بن مالك نقل مىكند كه : من با رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) و با ابوبكر ، عمر و عثمان نماز
خواندم و از هيچيك از آنان نشنيدم كه « بسم الله » را در نماز قرائت كنند . « 4 »
هامش
( 1 ) مستدرك حاكم 1 / 323 . حاكم دربارهء اين حديث گفته است كه بنا به شرط شيخين صحيح است
( 2 ) . مستدرك حاكم 1 / 231
( 3 ) . مدرك سابق ، كتاب فضائل القرآن 550
( 4 ) . مسند احمد 3 / 177 و 278 - 273 ، صحيح مسلم 2 / 13 ، سنن نسائى 1 / 144 از عبدالله بن مغفل نيز روايتى شبيه آن نقل گرديده است .