بدون سورهء حمد خوانده شود ، سابقه ندارد و پيامبر اكرم ( صلى الله عليه و آله و سلم ) در اين باره مىفرمايد :
« لا صَلاهءَ الّا بِفاتِحَهءِ الْكِتابِ » نمازى بدون سورهء حمد وجود ندارد و اين حديث به طريق شيعه و سنى نقل گرديده است ، بنابراين مسلماً اين سوره در مكه نازل گرديده است و مسلمانان از آغاز اسلام ، نمازشان را با اين سوره مىخواندهاند .
بعضى از مفسرين نظريهء سومى را اختيار نمودهاند و آن اين است كه سورهء حمد به جهت عظمت و اهميتى كه دارد ، دو بار نازل شده است : يك بار در مكه و يك بار ديگر در مدينه .
اين نظريه هم در حد خود خالى از اعتبار و احتمال نيست ، تنها اينكه دليلى در دست نيست كه آن را ثابت و تأييد كند و شايد به علت همان دو بار نازل شدن ، اين سوره « سبع مثانى » نناميده شده است و شايد هم اين نامگذارى علت ديگرى دارد و آن اينكه ، اين سوره در هر نماز دو بار خوانده مىشود : يك بار در ركعت اول ، بار ديگر در ركعت دوم ؛ اين است كه سبع مثانى نام يافته است .
فضيلت سورهء حمد
در فضيلت اين سورهء مباركه همين بس كه اولًا خداوند متعال آن را در سورهء حجر برابر تمام قرآن مجيد معرفى كرده است و ثانياً بايد تمام نمازها با اين سوره خوانده شود و هيچيك از سورههاى قرآن نمىتواند در نماز جاى اين سوره را بگيرد ، در صورتى كه نماز اساس و استوانه دين است و مسلمان از غير مسلمان با همان نماز شناخته مىشود . امتياز ديگر سورهء حمد اين است كه اين سوره داراى تعاليم و معارف زياد و نكات علمى فراوان است كه به يارى خدا در صفحات آينده آن را به طور اجمال بيان خواهيم نمود .
فضيلت سورهء حمد به حدى است كه در روايات فراوانى از آن سخن به ميان آمده است ، چنان كه شيخ صدوق ( رحمه الله عليه ) با اسناد خود از امام حسن عسگرى ( عليه السلام ) از پدران
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 725
مساهمون: السيد الخوئي
ص٧٢٥