مسائل كلى در پيرامون سورهء حمد
محل نزول
مشهور در ميان مفسرين اين است كه سورهء حمد در مكه نازل گرديده است ، ولى از بعضى ديگر نقل شده است كه اين سوره در مدينه نازل شده است . نظريهء اول صحيحتر به نظر مىرسد و دو دليل ذيل اين نظريه را تأييد مىكند :
1 - سورهء حمد همان « سبع مثانى » است « 1 » كه در سورهء « حجر » اسمى از آن به ميان آمده است ، آن جا كه مىگويد :
« وَ لَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثَانِى وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ » . ( سورهء حجر / 87 )
سورهء « حجر » كه اين آيه در آن سوره آمده و نزول سورهء حمد و سبع مثانى را بازگو مىكند ، از سورههايى است كه حتماً در مكه نازل گرديده است ، بنابراين بايد نزول سورهء حمد نيز در مكه باشد .
2 - دليل دوم بر مكى بودن سوره حمداين است كه دستور نماز در مكه آمده است و اين مطلب نيز در ميان تمام مسلمانان قطعى و روشن است كه در اسلام ، نمازى كه
هامش
( 1 ) . در روايات زيادى به اين مطلب تصريح شده است و از جمله آنها رواياتى است كه از صدوق و بخارى آوردهاند ما بعداً آن را نقل خواهيم نمود .