آثار عقيده به بدا
گفتيم كه بدا در علوم و تقديرات معلق و مشروط كه آن را « لوح محو و اثبات » مىنامند ، واقع مىشود و عقيده به وقوع بدا در اينگونه موارد ابداً مستلزم آن نيست كه نسبت جهل به خداوند داده شود ، زيرا همين بدا نيز در علم بىپايان الهى حضور دارد و با علم او انجام مىگيرد . بنابراين ، مسئلهء بدا نه تنها نسبت دادن جهل به خدا نيست و با عظمت و مقام والاى الوهيت كوچكترين منافاتى ندارد بلكه آثار و فوايد مختلفى را نيز در بردارد :
1 - مسئله بدا انسان را به اين نكته متوجه مىسازد كه تمتم جهان آفرينش در پيدايش ، در چرخش و گردش ، در وقوع و بقا و در تغيير و تبديل و در تمام احوال و شرايط وابسته به قدرت و سلطهء خداوند است ، مشيت و اراده خداوند در تمام شئون آن هميشه نافذ و جارى است ، اگر چيزى به وجود آيد و ادامه پيدا كند ، به ارادهء او است و اگر تغيير حاصل شود ، باز به مشيت و قدرت او است .
2 - با مسئله بدا تفاوت علم مخلوق و علم خالق روشن مىگردد و اين دو از هم جدا و مجزا مىشوند . علم مخلوق و حتى علم پيامبران و امامان نمىتواند به آنچه علم خالق دانا احاطه دارد ، احاطه داشته باشد ، زيرا خداوند از بدا و تغييرات نيز آگاه است و همهء آنها با مشيت و ارادهء او است ، ولى علم مخلوق تنها به ظاهر