مىگيرد ، نه اينكه در قضا و تقدير الهى تغييرى به وجود آورد و آن را بر هم زند .
چنان كه مرحوم شيخ صدوق ( رحمه الله عليه ) در « عيون » از حسن ابن محمد نوفلى نقل مىكند كه حضرت رضا ( عليه السلام ) به سليمان مروزى فرمود : پدرم از پدر خويش امام صادق ( عليه السلام ) نقل نمود كه : علم خداوند بر دو گونه مىباشد :
ى كى : علم مكنون و يا علم سرى و اختصاصى كه غير از وجود اقدس پروردگار كسى بر آن آگاهى ندارد و بدا هم از همين گونه علوم منشأ و سرچشمه مىگيرد ، يعنى بدا در تقديرات يكى از همان علوم سرى و اختصاصى خداوند است .
دوم : علمى كه خداوند فرشتگان و پيامبرانش را بر آن مطلع و آگاه ساخته است . دانايان اهل بيت ( عليهم السلام ) و پيامبران نيز از اينگونه علوم و اسرار خداوندى اطلاع و آگاهى دارند . « 1 »
محمد بن حسن صفار هم در كتاب « بصائر الدرجات » از ابو بصير و او از امام صادق ( عليه السلام ) چنين آورده است كه خداوند دو نوع علم دارد : يكى علم مخزون و سرى كه كسى به جز پروردگار به آن راه ندارد و علم ديگرى نيز دارد كه فرشتگان و پيامبرانش را از آن آگاه نموده است و ما هم از آن اطلاع داريم . « 2 »
2 - قضاى حتمى
آنچه را كه خداوند به پيامبر ( صلى الله عليه و آله و سلم ) و يا فرشتهاى وقوع حتمى آن را اطلاع داده است قضاى حتمى مىنامند و به اينگونه تقديرات و بدا و تغيير راه ندارد همانطور كه به گونهء اول تقديرات راه نداشت . با اين تفاوت كه نوع اول منشأ و سرچشمهء بداء است
هامش
( 1 ) . عيون الاخبار الرضا : باب 13 ، بحارالانوار : باب بداء و نسخ 2 / 132 طبع كمپانى
( 2 ) . نقل از بحارالانوار : باب بدا و نسخ ، 2 / 136 چاپ كمپانى وافى : باب بدا ، 2 / 113 ، كلينى ( رحمه الله عليه ) هم در كافى از ابى بصير اين روايت را آورده است .