كنندهء مفهوم آيهء اولى است و حاصل مفهوم و مفاد اين دو آيه روى هم رفته اين است : حركت به جنگ بر تمام افراد مسلمان واجب نيست بلكه تنها بر عدهاى از مسلمانان در حد كفايت واجب مىباشد .
به عبارت ديگر : از مفهوم مجموع اين دو آيه يك حكم به دست مىآيد و آن اينكه جهاد واجب كفايى و نه واجب عينى ، يعنى آيهء اول اصل وجوب را و آيهء دوم كفايى بودن آن را بيان مىكنند ولى در عين حال گاهى واجب عينى مىشود و بر تمام مسلمانان فرض و واجب مىشود كه همگان در ميدان جنگ شركت كنند ولى اين نوع وجوب غير از وجوب اولى است .
بنابراين ، در جهاد دو نوع وجوب دارد ، در اصل واجب « كفائى » مىباشد و با پيدايش عوامل خارجى گاهى هم واجب « عينى » مىشود و حكم هر دو نوع وجوب ، هركدام در جاى خود ثابت ، پابرجا و نافذ است و نسخ نشده و تغيير نيافته است .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 617
مساهمون: السيد الخوئي
ص٦١٧