هيچ تلاش و حركتى نياز نداشته باشد كار بمراتب دشوارتر و ناگوارتر مىگردد .
پس حكمتى عظيم و تدبيرى سترگ در اين است كه نيازهاى انسان با حركت و قدرى تلاش به دست آيند تا از سويى بيكارى او را در دشوارى نيفكند و از سوى ديگر نتواند كه در پى چيزى باشد كه به او نمىرسد و يا اگر برسد به سود او نباشد .
[ نان و آب ، عوامل اصلى معاش و حيات آدمى ]
اى مفضّل ! بدان كه نان و آب اصل و رأس معاش و زندگى انسان به شمار مىروند . به حكمتها و تدابير نهفته در آنها بنگر . نياز آدمى به آب تشديدتر از نيازش به نان است ؛ زيرا شكيبايى او بر گرسنگى بيش از صبر او در تشنگى است . اين به خاطر آن است كه بدن انسان به آب بيشتر از نان محتاج است . چون كه آدمى براى نوشيدن ، شستن خود و لباس [ و ظروفش ] و سيراب كردن حيوانات و آبيارى مزرعه به آب نيازمند است . به خاطر اين نيازهاى فراوان ، آب براحتى در دسترس قرار گرفته تا انسان براى خريدن و تحصيل آن در دشوارى و رنج فراوان نيفتد . اما نان جز با رنج و مشقت و تلاش و حركت به دست نمىآيد تا انسان [ به كسب حلال مشغول شود و ] به خاطر بيكارى و بطالت در سرمستى و فساد غوطهور نگردد . آيا نمىبينى كه طفل را با اينكه به سنّ آموزش نرسيده است در نزد مربّى مىگذارند تا از بازى و فسادى كه چه بسا او و خانوادهاش را در امر ناگوارى بيفكند ، به دور ماند ؟ انسان نيز اين گونه است ، اگر مشغول نباشد بر اثر سرمستى و خوشحالى و بيكارى ، باعث زيان خود و نزديكانش مىگردد . براى درك اين واقعيت به كسانى بنگر كه در ثروت ، رفاه ، بىنيازى و خوشى بزرگ شدهاند . و ببين كه كارشان به كجا كشيده مىشود .