كسى كه كس قادر بر شكر واقعى او نيست ؟ در آنچه گفتم خوب انديشه نما ، آيا ذرّهاى در اين سازماندهى و نظم و ترتيب ، ناهماهنگى مىبينى ؟ براستى كه خداوند از آنچه وصف مىكنند پيراسته است . ( انعام ، آيهء 100 )
[ قلب و پيوند آن با ريه ]
اى مفضّل ! اينك قلب را برايت شرح مىدهم :
بدان در برابر روزنههاى شش ، روزنههايى نيز در قلب است تا قلب حرارت نگيرد ، تا جايى كه اگر اين روزنهها ناهماهنگ گردند و ترتيب و تقابل را از دست بدهند نسيم و نفس به دل نمىرسد و آدمى هلاك مىگردد ، آيا هيچ هوشمند و خردمندى مىپندارد كه اين از سر خود چنين باشد و آيا عقل او سخنش را تصديق مىنمايد ؟
اگر لنگه درى را ببينى كه در آن لولايى است آيا آن را بيهوده مىشمارى ؟
هرگز بلكه در مىيابى كه سازندهء اين لنگه ، لنگه ديگر را نيز آفريده كه با هم جفت شوند و به همراه يك ديگر هدفى را به انجام رسانند و سود بدهند . حيوان نر نيز يكتاست و عقل حكم مىكند كه براى او جفتى آفريده شود و مؤنثى تا نسل آدمى پايدار ماند .
ننگ و نفرين و مرگ باد بر كسانى كه مدّعى فلسفه و حكمتاند ولى ديدگان دلهاشان از اين آفرينش شگفت كور است و تدبير و هدفمندى را در كار هستى انكار كردند !