تدريجى است كه ملموس نيست . اگر انسان در آغاز تولّد از درك بالايى برخوردار بود و ناگاه وارد اين عالم هستى مىشد ، حيرت و شگفتى مانع حيات طبيعى او مىشدند .
خوانندهء عزيز ، سخنان امام - عليه السّلام - را دست كم و آسان مگير . راه نجات همين است كه با انديشه در همين نظم و حكمت حاكم بر همهء عالم ، به مبدأ متعال پى ببرى و نيكفرجام شوى .
امام - عليه السّلام - مفضّل و همهء مردم را به انديشه در آفاق و انفس فرا مىخواند ؛ زيرا آيات الهى را در آنها مىتوان مشاهده كرد . قرآن كريم مىفرمايد :
« به زودى آيات قدرت خود را در آفاق و در وجود خودشان به آنها نشان خواهيم داد تا بر ايشان آشكار شود كه او حق است . » « 1 » پس انديشه در سخنان امام صادق - عليه السّلام - انسان را به سوى حقيقت رهنمون مىسازد و انسان وجود خدا را در همه جا مىيابد . خداوند در ادامه آيه مذكور مىفرمايد :
« آيا اينكه پروردگار تو در همه جا حاضر است ، كافى نيست » گويى اگر انسان در آفاق و انفس بينديشد بر اثر حكمتهاى شگفت ، خداى را نيز در همه جا جلوهگر مىبيند .
بايد انسان عادت كند كه در همه چيز بينديشد . اگر كسى ديدهء عبرتبين داشته باشد ، به قول حضرت على - عليه السّلام - همه چيز آفرينش عبرتآور است .
پس بىجهت نيست كه در روايات ساعتى تفكر برتر از هفتاد سال عبادت
هامش
( 1 ) سورهء فصّلت ، آيه 52