قابل تحمل علوم ايشان بوده است . » « 1 » صاحب « معجم الرجال » نيز پس از تحليل و بررسى محققانه احاديث مدح و ذمّ مفضّل و وارسى سخنان دانشمندان رجالى ، در پايان بحث اين گونه نتيجه مىگيرد ( نقل به مضمون ) :
« روايات فراوانى در جلالت شأن و عظمت قدر مفضّل رسيده كه غالبا علم اجمالى به صدور آنها از معصوم - عليه السّلام - پديد مىآيد . اگر چند حديث نيز در ذم و ردّ او رسيده بايد گفت : در ميان اين احاديث تنها سه حديث ، سند تامّ دارند و اين احاديث اندك در برابر آن همه حديث معتبر تاب نمىآورد . همچنين در بارهء اين احاديث بايد همان حكمى را صادر كنيم كه در بارهء احاديث ردّ « زرارة بن اعين » بيان نموديم « 2 » و علم واقعى اين احاديث را در اختيار اهل آن بدانيم . » « 3 »
5 - كتاب توحيد مفضّل
پس از ذكر نمى از درياى بيكران فضيلت مفضّل ، اينك نكاتى را در بارهء كتابش يادآور مىشويم .
امام صادق - عليه السّلام - اين حديث بلند را در چهار روز و چهار نشست ، بر مفضّل املا فرموده است . شايد بتوان براى هر مجلس عنوانى كلى را برشمرد .
مجلس اول : در بارهء شگفتيهاى آفرينش انسان مجلس دوم : در بارهء شگفتيهاى آفرينش حيوان
هامش
( 1 ) « منتهى الآمال » ، ج 2 ، ص 443 و 444 .
( 2 ) علت اين امر در سطرهاى گذشته ذكر شد . نيز نگاه كن : « معجم رجال الحديث » ، ج 7 ، ص 245 .
( 3 ) « معجم رجال الحديث » ، ج 18 ، ص 303 .