املا نمود . « 1 » اين كتاب همان است كه « نجاشى » آن را كتاب « فكّر » ( انديشه كن ) ناميده . اين امر خود دليل واضحى است كه مفضّل از خواص اصحاب و مورد عنايت امام صادق - عليه السّلام - بوده است . گذشته از اين ، « ابن قولويه » و « شيخ مفيد » به وثاقت او تصريح كردهاند و شيخ مفيد او را از سفراء ممدوح شمرده است . » « 2 »
4 - پاسخ به يك شبهه
پس از ذكر اين ديدگاهها بايد مسألهاى را روشن كنيم و آن اين است كه :
اگر مفضّل از اصحاب خاص ، بوّاب ائمّه ، از قوّام آنان ، حامل و محرم اسرار آنان و خلاصه از چنين مرتبت و جلالت قدرى برخوردار است ، چرا رواياتى در ذم و ردّ او رسيده « 3 » و شمارى او را ضعيف الايمان ، فاسد و . . . دانستهاند ؟
هنگامى مىتوان به پاسخى قطعى و درست رسيد كه انسان از اوضاع عصر امام صادق - عليه السّلام - و فشارهاى عباسيان آگاه باشد .
به خاطر فشارهاى دستگاه بنى العباس بر امام - عليه السّلام - و يارانش ، « تقيّه » يكى از كارهاى رايج آنان بوده است . گاه امام - عليه السّلام - نزديكترين
هامش
( 1 ) بايد دانست كه لطف و عنايت امام - عليه السّلام - به مفضّل از اين هم بالاتر است ؛ زيرا در پايان مجلس چهارم اين كتاب ، امام - عليه السّلام - به مفضّل وعده مىدهد كه در مجالسى ديگر ، معارف و حقايق ملكوت را برايش بگويد ، بىشك امام ، صادق الوعد است و بايد به دنبال آن كتاب نيز گشت . البته سخن مرحوم آقا بزرگ تهرانى را در بارهء يافتن آن كتاب نيز ذكر كرديم . در هر حال اين وعده و عمل به آن خود بيانگر جايگاه و گنجايش مفضّل در نزد امام صادق - عليه السّلام - است .
( 2 ) نگاه كن : « معجم رجال الحديث » ، ج 18 ، ص 303 و 304 .
( 3 ) نگاه كن : « معجم رجال الحديث » ، ج 18 ، ص 300 و « رجال نجاشى » و « رجال ابن غضائرى » .