اى مفضّل ! دلايل آفرينش ، نمونههاى حكمت و تدبير و هدفمندى در آفرينش انسان ، حيوان ، گياه ، درخت و جز آنها را چنان برايت شرح دادم كه اهل عبرت از آن عبرت گيرند .
اينك به شرح آفتهايى مىپردازم كه گاه نادانان آنها را بهانه مىگيرند و آفرينش و آفرينشگر و هدف و تدبير و حكمت در كار او را انكار مىكنند . نيز به بيان عقيدهء گروه معطّله و اصحاب مانى مىپردازم كه حكمت سختيها و مصيبتها و مرگ و فنا را انكار كردند . همچنين به ردّ كسانى مىپردازم كه به طبيعت اعتقاد دارند و همه آفرينش اشيا را بالعرض و اتفاقى مىپندارند . خداى ، اينان را بكشد از جانب حق به كدام سوى مىگريزند ؟ ! ( سورهء توبه ، آيهء 30 )
[ بلاها ، عقيدهء نادانان و پاسخ به شبههء آنان ]
برخى از مردم نادان ، بلاهايى را كه گاه پديد مىآيند ؛ چون : و با ، يرقان ، تگرگ ، ملخ و . . . [ كه باعث زيان فراوان مىشوند ] بهانه مىگيرند و به انكار آفرينشگر و حكمت و آفرينش مىپردازند .
در پاسخ اين گروه بايد گفت : اگر آفرينشگر و حكيم و تدبيرگرى در كار نيست ، چرا بيش از اين و سختتر از اين آفات پديد نمىآيد ؟
چرا آسمان بر زمين نمىافتد ؟ و زمين فرو نمىرود و متلاشى نمىگردد ؟
چرا هيچ گاه خورشيد از طلوع كردن باز نمىايستد و رودخانهها و چشمهساران خشك نمىشوند تا قطرهاى آب پديد نيايد ؟
چرا باد [ براى مدتهاى زياد ] نمىايستد تا همه چيز گنديده و فاسد شود ؟
چرا آب آنقدر فوران نمىكند كه سرزمين را غرق كند ؟