هم سود رساند و به كار آيد و هم از رساندن زيان به انسان باز ماند .
در آتش ، ويژگى و خاصيت ديگرى نيز نهفته است و آن اين كه تنها در دسترس و اختيار انسان است ؛ زيرا سود آن تنها به انسان مىرسد .
اگر آتش در اختيار او نبود در زندگى و معاش ، زيان بسيار مىديد . اما چهارپايان از آتش بهره نمىگيرند و از آن استفاده نمىنمايند .
از آنجا كه تقدير الهى بر اين تعلق گرفت ، [ كه انسان از آتش سود برد و حيوان نبرد ] به او دستهايى و انگشتانى مناسب براى افروختن آتش و استعمال آن عطا فرمود ولى اگر چه به حيوان داده نشده اما در عوض به حيوان در برابر سختى و سرما شكيبايى و صبر بيشتر داده شده است تا دشواريهايى كه در وقت نبودن آتش به انسان مىرسد در وقت نبودن آتش به حيوان نرسد .
اينك تو را از سود آتش در [ برافروختن ] چيزى كه به ظاهر كوچك ولى در واقع پر ارزش و بزرگ است ، آگاه مىكنم . اين جرم صغير همان چراغى است كه مردم آن را در دست مىگيرند و نيازهاى شبانه خود را با آن رفع مىكنند .
اگر اين شىء نبود مردم گويى كه عمر خود را در قبر تاريك مىگذراندند .
در اين زمان چه كسى توان خواندن ، نوشتن و حفظ كردن دارد ؟ يا چه كسى در تاريكى شب چيزى مىبافد ؟ اگر در دل تاريك شب بر كسى دردى سخت عارض مىگشت و به دارو و درمان نيازمند مىشد [ بدون روشنايى ] چه مىكرد ؟
نيز در رسيدن و پختن خوردنيها و گرم كردن بدنها و خشك نمودن اشيا و تجزيه و تحليل كردن مواد به كار مىآيد . بىترديد فوايد آتش در شماره نمىآيد و واضحتر از آن است كه نياز به ذكر داشته باشد .
التوحيد ( شگفتيهاى آفرينش ) ( فارسى ) — صفحة 135
مساهمون: المفضل بن عمر الجعفي
ص١٣٥