بىترديد اگر آب وسيله حمل اين كالاها نبود و همه چيز با پشت حمل مىشد ، همهء كالا در همان سرزمينها و در دست صاحبانشان مىماند ؛ زيرا هزينه حمل آنها از ارزش خود كالاها بيشتر مىگشت و هيچ كس به حمل آنها اقدام نمىكرد ؛ در نتيجه ، دو پيامد داشت :
1 - بسيارى از چيزهاى مفيد كه به آن نياز بود به دست نيازمندان نمىرسيد .
2 - بسيارى از مردم نمىتوانستند در راه حمل و بازرگانى ، اين گونه روزى درآورند و زندگى بگذرانند .
[ فوايد هوا و سبب افزونى آن ]
هوا نيز چنين است . اگر فراوان و گسترده نبود ، اين خلق از دود و بخار بسيار خفه مىشدند و بخار هم نمىتوانست كه به ابر و مه تبديل شود .
پيش از اين توضيحات كافى در بارهء هوا گذشت .
[ فوايد آتش و اينكه در اجسام ذخيره شده است ]
اگر آتش نيز مانند نسيم و آب پراكنده بود جهان و جهانيان را مىسوزانيد .
امّا از آنجا كه گاه گاهى سخت بدان نياز مىافتد و منافع بسيار در آن نهفته مانند ذخيره در اجسام نهاده شده است كه در وقت نياز به دست مىآيد و به قدرى كه نياز است با فتيله و روغن و هيزم پديد مىآورند . اگر قرار بود كه آتش را براى هميشه با فتيلهء روغنى و هيزم نگاه دارند براى مردم دشوار و گران تمام مىشد . نيز مانند آب و هوا پراكنده نيست كه همه چيز را بسوزاند بلكه به اندازه و مقدار مشخصى است تا