ماليدن خشت ، چوب بريدن و جز آنها رسيد . پس نور ماه براى مردم كمكى است كه اگر نياز افتاد در كارهاى خود از آن بهره گيرند . نيز مسافران و شبروان از آن بهره و انس مىگيرند .
ماه در برخى از شبها طالع مىشود و در شمارى از ليالى طلوع نمىكند . با اين همه ، نور آن به نور خورشيد نمىرسد تا مردم در آن جنب و جوش روزانه نيفتند و از آرامش و قرار محروم نگردند و عمل شبانهروزى هلاكشان نسازد . اينكه خداى جلّ علا چنان تدبير كرده كه ماه گاه پيداست و گاه ناپيدا ، گاه بسيار و گاه اندك است و گاه در كسوف ، تا اين همه دليلى بر قدرت آفرينشگر والامرتبه باشد كه به خاطر سود جهان و جهانيان اين حالات را پديدار نموده است . شايد اهل عبرت درس عبرت گيرند .
[ ستارگان و اختلاف حركت آنها و اينكه برخى جملگى و برخى بتنهايى در حركتاند ]
اى مفضّل ! در ستارگان و اختلاف سير آنها بنگر . برخى از مدارا فلك خود بيرون نمىروند و تنها با شمارى از ستارگان در حركتاند و برخى ديگر هيچ قيد و بندى ندارند ، مطلق العنانند و در بروج مىگردند و راه جدايى راه مىپيمايند . هر كدام از ستارگان دو سير و حركت متفاوت دارند : يكى عام و با فلك به سوى مغرب است و ديگرى خود به خود و به جانب مشرق ؛ مانند مورچهاى كه بر سنگ آسياب مىچرخد در اين صورت ، سنگ آسياب به جانب راست مىگردد ، و مورچه به جانب چپ . مورچه در اين حالت دو حركت مختلف دارد : يكى خود به خود است كه به جلو خود متوجه است و ديگرى حركت اجبارى است كه سنگ آسياب او را