اصلى و اوّلى كتاب ، و غوطهور شدن در حذف و اشتباه ، و در معرض گيجى و انحراف از شيوهء بررسى قرار دادن خوانندگان و پژوهندگان ، و ستم دربارهء مؤلّفان و « منشيان » و تحريف تاريخ علوم و ادبيّات - توجّه نمىكرد .
- 2 -
و من از آغاز پا گرفتن اين فنّ مهمّ ، به گذشته قديم وارد نمىشوم ، و تنها مشاهده مىكنم كه دانشكده ادبيّات دانشگاه قاهره به اين جنبه از وظيفه علمى ( تصحيح ) پيشى جسته ، و از جهت نظرى و علمى در آن ممارست داشته ، و دانشجويان را به كسب مهارت در آن واداشته ، و آن را پيشاپيش فعّاليّتهاى علمى ، براى نيل به درجات عالى تحصيلى ، معتبر دانسته است ، و شايد نخستين درجه دكترا در دانشكده ادبيّات ، با انتشار شاهنامه فردوسى به زبان عربى ، اعطا شده است .
همانطور كه يادآور مىشوم كه گروه زبان عربى در اين دانشكده ، به استاد آلمانى ( برجستراسر « 1 » ) توصيه نمود ، سخنرانيهايى در اين علم يا فنّ براى دانشجويان خود ، ايراد كند ، و آن سخنرانيها يا خلاصهء آنها ، همچنان در دست اساتيد دانشكده باقى است ، و با وجودى كه به ايشان اصرار كردم آن سخنرانيها - به دليل بار علميى كه دارند ، از سويى ، و به منظور قدردانى از صاحب آنها از سويى ديگر - چاپ شود ، تاكنون به چاپ نرسيده است .
كار تصحيح و انتشار ، در مصر و كشورهاى عربى مشرقزمين ، با روش علمى غالبا همراه ابتكار و اجتهاد ، جريان يافت ، و عدّهاى كه در آن ممارست داشتند ، و تا حدّى موفّق بودند ، به آن كار شناخته شدند ، و برخى از بنيادهاى دولتى و ملّى ، كار تصحيح را به عهده گرفتند ، و دستهاى از كتابها كه در ميزان تصحيح متفاوت بود ، به بازار عرضه شد ، كه اگر درجه تصحيح آنها به كمال نرسيده ، به آن نزديك است ، و آن كتابها نيز جانها را براى مطالعه شكفتند ، و در جانها روح اطمينانى عظيم برانگيختند .
و در سال 1954 م ، به استاد دانشمند آقاى عبد السّلام هارون ، استاد دانشكده
هامش
( 1 ) او «Bergstrasser , G» برگستراسر ، خاورشناس آلمانى است ( 1886 م 1933 م ) براى شرح حال وى ر ك :
المستشرق ، ج 2 ص 747 - 748 .