نسخهاى خطّى از بديع القرآن ، كه آن را با رمز « 1 » مشخص نمودم و گفته مىشود در عصر نگارنده نوشته شده است « 1 » .
زادگاه او
گفته شده كه او - ( ابن ابى الاصبع ) رحمه اللّه ( خداى رحمتش كناد ) - به سال 585 - كه نوزدهمين سال حكومت سلطان صلاح الدّين ايّوبى بوده - تولّد يافته است ، و گفته شده وى به سال 5890 - يعنى نخستين سال حكومت الملك العزيز باللّه ، عماد الدين ابو الفتح عثمان ، بر ديار مصر - متولّد شده است . تولّدش از پدر و مادرى بوده كه براى ايشان بيشتر از آنچه اشاره كردم ، سمت و نسبى نمىشناسم .
پرورش او :
بعد از اين مقدّمهاى كه در آن عصر سياسى ، و اجتماعى ، و فرهنگى ، و نسب ، و زادگاه ، و محيط تولّد وى را بيان داشتم ، اكنون مىخواهم بيان كنم چگونه در اين محيط پرورش يافت ، و زندگيش در آن چگونه بود .
1 - ابن ابى الاصبع ، در اين كشور پهناور زندگى كرد ، درحالىكه در ميان بلنديهاى سرسبز آن در سير و حركت بود ، و از موهبات آن بهرهمند مىشد ، در قاهره سكونت گزيد ، و در زمانى كه جمال الدّين ابو الحسين الجزّار ، شاعر فسطاط بود « 2 » ، وى شاعر مقام اوّل قاهره بود ، و اين يك امر طبيعى و مسلّم است كه وى در مدرسهاى كه سلاطين دولت ايّوبى بنا نهادند ، پرورش يافته باشد ، تا آن زمان كه وى اديب قاهره شد ، و شاعران به او پناه مىآوردند ، و شعرشان را بر وى عرضه مىداشتند ، و از او اجازه و تأييد مىخواستند ، همانطور كه جمال الدّين جزّار چنان كرد ؛ زيرا صاحب « المنهل الصّافى « 3 » » مطلبى نقل كرده كه [ ترجمهء ] نصّ آن چنين است : « هنگامى كه ابو الحسين جزّار ، خردسال بود ، ابيات ، كمى سرود ، و اديب آن روزگار ، ابن ابى الاصبع بود ، پدرش او را گرفت ، و به نزد ابن ابى الاصبع ، رهسپارش ساخت ، و به او گفت : « اى سرور من اين فرزند شعرى سروده ، و دوست داشته بر تو عرضه كند » ابن ابى الاصبع گفت : « بگو » پس چون شعرش را
هامش
( 1 ) - اين مطلب ، سخنى است از « معهد المخطوطات » در « الجامعة العربيّة ، بر ميكروفيلم اين نسخه .
( 2 ) - الحركة العسكريّة فى عصر الدولة الايّوبيّة ص 257 ، و المغرب تأليف ابو سعيد ، ج 4 ص 121 .
( 3 ) - مجلّد سوم برگ 405 ، خطّى .