گمان دارم ، سابقى نداشتهام ، مگر اينكه در لابلاى كتابها نامى از آن ابواب برده شده ، كه من از آن اطّلاع نيافتهام ، بنابراين من و آنكه بر من سبقت داشته ، بر آن باب متوارد شدهايم ، و ان شاء اللّه ، تصوّر نمىكنم چنان موردى وجود داشته باشد ، پس آنچه استنباط نمودم به - اصل و مزيدش كه خود جمعآورى كردهام افزودم ، و در نتيجه مجموع ابواب صد و بيست و شش « 1 » باب گرديد ، و همه آن ابواب در كتابم مسمّى به « تحرير التحبير » كه جامع بديع همه انواع كلام مىباشد ، موجود است ، و چون به تأليف كتابى كه نامش را « بيان البرهان فى اعجاز القرآن » گذاشتم ، توفيق يافتم ، و دانستم كه نيازمند به تتمّهاى متضمّن ابواب بديع قرآن است ، لذا آنچه به قرآن اختصاص داشت ، مجزّا ساختم ، و آن ابواب ، صد و هشت باب « 2 » است ، و بهنگام بيان مشروح آن ابواب ، در پى تكميل اين تعداديم ، و اكنون به خواست خداى تعالى هنگام شرح ابواب اين كتاب رسيده است .
هامش
است . از مقايسه ابواب مؤلّف در دو كتابش ، معلوم مىگردد كه 2 باب در « تحرير » آمده كه در « بديع القرآن » نيست ، و آن باب :
« الهجاء فى معرض المدح » و « الالغاز و التعمية » است ، و با اضافه اين دو باب عدد ابواب مؤلّف 34 باب مىشود .
( 1 ) ترجمه عبارت « تحرير » ( ص 95 ) در اين مورد چنين است : « پس عده ابواب اين كتاب صد و بيست و سه باب گرديد ، و اين ابواب جز بابهاى : جناس ، طباق و تصدير است كه از ابواب ائتلاف [ مقصود ائتلاف اللفظ مع المعنى و شايد باب ائتلاف القافية مع ما يدلّ عليه سائر البيت باشد ] منشعب مىشوند . بنابراين تعداد كلّ ابواب 126 باب مىشود و ليكن عنوانى از باب تصدير نه در كتاب « تحرير » و نه در كتاب « بديع القرآن » ديده نمىشود هرچند در هر دو كتاب در باب « ائتلاف القافية » ( الفاصلة ) مع ما يدل عليه سائر البيت ( الكلام ) » اشارهاى به آن شده است .
( 2 ) تعداد ابوابى كه در كتاب آمده 109 باب است ، همانطوركه مصحّح نيز به اين مطلب اشاره كرده ، بنابراين بعيد نيست تحريفى در آن تعداد رخ داده باشد .