است . و در عبارت اين نسخه خطوط فروريختهاى نمايان است ، همانطوركه عبارات آن توأم با اختصار و اطناب مىباشد البتّه اختصار و اطنابى كه خدشهاى به معناى مقصود وارد نمىكند ، و حاكى از آن است كه كاتب فردى دانشمند و داراى اطّلاعات گسترده در علوم ادبى و بلاغت بوده است . همانطوركه بر روى برگ اول آن چند يادداشت تملّك ، و قرائت آن نسخه ديده مىشود و بر صفحات آن موارد تصحيحى موجود است كه در خلال تصحيح مورد توجّه قرار دادهام . و شايد اين نسخه پيشنويس نسخهاى از بديع القرآن باشد كه پاكنويس براى نسخه گذشته ( مذكور ) اصل است و اين روش از مؤلّف عجيب نيست ، كه روش او در كتاب تحرير التحبير چنين است . زيرا آن كتاب را پيشنويس مختصرى است كه به پاكنويس آن انجاميده است .
نسخه « ب »
اين نسخه كه رمز آن را « ب » نهادم نسخه عكسبردارى شده بر روى ميكروفيلم است ، و در « الجامعة العربية » ( به شماره 811 و 812 ) موجود مىباشد ، و آن ميكروفيلم ، از روى نسخه موجود و محفوظ در كتابخانه « لالهلى » در استانبول ( به شماره 7775 ، در اندازه متوسّط ، 15 سطرى ) گرفته شده است ، بر اين نسخه نيز عنوان ، « البرهان فى اعجاز القرآن » ثبت است ، و اين جانب ، پس از مراجعه به اين نسخه بدون شك يقين پيدا كردم كه آن از نسخه « 1 » گرفته شده ، زيرا با آن ، در مقدّمه ، و عنوان كتاب ، و فهرست موجود در آن يكسان است ، و ليكن در اين نسخه عبارتى كه متصدّيان كتابهاى خطّى « الجامعة العربية » را به شك انداخته ، و موجب شده بود كه رأى دهند آن نسخه در قرن هفتم نوشته شده ، ( آن عبارت ) در اين نسخه تبديل به « رحمه اللّه » شده است . كاتب و تاريخ كتابت اين نسخه مانند نسخه گذشته نامعلوم است ، همانطوركه در تعداد ابواب با آن برابر است ؛ با اين تفاوت كه نسخه « ب » سه نوع از انواع بديع از نسخه « 1 » زيادتر دارد كه در حاشيه نوشته شده است ، و شايد اين فزونى از اضافه كاتب باشد ؛ زيرا خطّ آن با خطّ متن كتاب متغاير است ، و امكان دارد كاتب ، اين ابواب را از روى نسخه ديگرى كه داراى تمام انواع بوده افزوده باشد ، بابهاى نوشتهشده در حاشيه عبارت است از : 1 - الموازنه 2 - التسميط 3 - الطّاعة و العصيان ، و در اين نسخه مشاهده كردم كه كاتب نام سورههايى را كه آيات مورد استشهاد از آنها مىباشد ، در حاشيه به ثبت رسانيده است ، همچنانكه كاتب در حاشيه برخى اضافاتى را مرقوم داشته كه اين نسخه و نسخه « 1 » از ساير نسخهها كم دارد ، و اين موضوع در باب « التلفيف » ، و « حسن البيان » و « الاستقصاء » واضح و آشكار است .
همان گونه كه در اين نسخه مشاهده كردم ابوابى را در فهرست مندرج در مقدّمه بيان مىنمايد ،