[ تشبيه در سورهء انسان ]
( بيان ) گفتار خداى - عز و جل - :
وَ يُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَ أَكْوابٍ كانَتْ قَوارِيرَا قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوها تَقْدِيراً
« 1 » .
مقصود خدا اين است كه آن ظرفها با وجودى كه از جنس نقره مىباشد ، در جلا و شفافيت و ظرافتشان ، همچون شيشههاست . اين عبارت بر اسلوب تشبيه بيان شده ، هر چند ادات تشبيه در آن ياد نشده است ، چنان كه شاعر گفته است : [ از بحر رجز ]
1025 عيرانة زيّافة صفوف * تخلط بين و بر و صوف
« 2 » يعنى گويى آن شتر در سرعت حركت همانند دو دستى است كه موى را به پشم در مىآميزد .
و از اين باب است گفتار نابغه در حالى كه زرهها را وصف مىكند : [ از بحر طويل ]
1026 علين بكديون و اشعرن كرّة * فهنّ اضاء ضافيات الغلائل
« 3 » « 4 »
هامش
( 1 ) - سورة الانسان ( 76 ) آيهء 15 و 16 .
( 2 ) - در نسخه اصل چنين است اما در لسان العرب ، ريشه ( صوف ) ( بجاى عيرانة زيافة ) حلبانة ركبانة ضبط شده است .
( 3 ) - روايت آن بيت در لسان العرب ، ريشه « كدن » چنين است :« علين بكديون و أبطنّ كرّة * فهنّ وضاء صافيات الغلائل » . - م .( 4 ) - در نسخه اصل چنين است اما در ديوان او ، ص 132 ( بجاى اشعرن ) ابطن ضبط شده است .